نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه مازندران، بابلسر

2 استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه مازندران، بابلسر

3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه مازندران، بابلسر

چکیده

جای‌گیری نامناسب و سازمان‌نیافتۀ برخی از فعالیت‌‌های صنعتی، تولیدی و خدماتی در فضاهای شهری، در سلامت جسمی و روانی شهروندان و همچنین در سیما و منظر شهرها تأثیر نامطلوب می‌‌گذارد. هدف این مقاله، مطالعۀ وضعیت موجود و سنجش نگرش شهروندان دربارۀ اثرات کارگاه‌‌ها و کاربری‌‌های صنعتی بر مبادی ورودی شهر گرگان (ورودی‌‌های شرقی، غربی و شمالی) است و با الهام از مبانی نظری تحقیق و بومی‌سازی آن در قالب چهار بُعد زیست‌محیطی، کالبدی، سیما و منظر شهری و ترافیکی انجام شده‌است. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی-تحلیلی است و جمع‌‌آوری داده‌‌ها با انجام تحقیقات میدانی، پیمایشی و با استفاده از ابزارهایی چون مشاهده و پرسشنامه انجام شده‌است. نمونۀ آماری شامل 384 نفر از ساکنان این ورودی‌هاست که به روش احتمالی طبقه‌بندی‌شده انتخاب شده‌اند. به‌منظور بررسی نرمال‌بودن داده‌ها، از آزمون‌هاای آماری کولموگوروف-اسمیرنوف و شاپیرو-ویلک در نرم‌افزار SPSS استفاده شد و به‌دلیل غیر‌نرمال‌بودن داده‌ها، از آزمون ناپارامتریک دوجمله‌ای (باینومینال)[1] استفاده شد. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌‌دهد که از‌نظر شهروندان، کارگاه‌‌ها و کاربری‌‌های صنعتی مستقر در ورودی‌‌های شرقی و غربی تأثیرات نامطلوبی در وضعیت زیست‌محیطی این ورودی‌‌ها دارند؛ در‌حالی که در ورودی شمالی، این تأثیر نامطلوب نسبتاً کمتر است. در رابطه با اثرات کالبدی، نتایج در دو ورودی شرقی و غربی نشان‌دهندۀ تأثیر نسبتاً زیاد است؛ ولی در ورودی شمالی، تفاوت میانگین با نقطۀ انقطاع (3) معنی‌دار نیست. در رابطه با تأثیر برروی سیما، منظر و ترافیک، در ورودی‌‌های شرقی و غربی تأثیر نسبتاً زیاد است؛ درحالی که در ورودی شمالی تأثیر کمی می‌گذارند. این نسبت تأثیرگذاری منطقی به‌نظر می‌‌رسد؛ زیرا تعداد کارگاه‌‌ها و کاربری‌‌های صنعتی در ورودی شمالی نسبت‌به ورودی‌‌های دیگر ناچیز است. نتایج به‌دست‌آمده، با نتایج پیشینۀ تحقیق مقایسه شد. نتایج نشان داد که تصمیم‌‌گیران در برنامه‌‌ریزی‌‌های گذشته، اهمیت و ارزش‌‌ منابع طبیعی و محیط زیست را نادیده گرفته‌‌اند و بسیاری از صنایع بدون‌توجه به ملاحظات زیست‌‌‌محیطی، طراحی و بهره‌‌برداری شده‌‌اند. جانمایی‌های نامطلوب و بدون برنامۀ صنایع و کارگاه‌ها و بی‌توجهی به آیین‌نامه‌های منطقه‌بندی و کاربری زمین، ازجمله مشکلات ریشه‌ای شهرهای مورد‌مطالعه بوده‌است. نتایج این تحقیق مشکلات مشابه را در ورودی‌های شهر گرگان تأیید می‌کند.



[1]. Binomial test

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Study the effects of industrial uses and workshops at the city entrance (Case study :Gorgan city)

نویسندگان [English]

  • dr.gholamreza malekshahi 1
  • dr.sedighe lotfi 2
  • nilofar taghizadeh 3

چکیده [English]

The inappropriate placement of certain industrial, production and service activities in urban spaces has negative effects on the physical and psychological well-being of citizens as well as on the urban landscape. The purpose of this article is to study the existing situation and to measure citizens' attitudes about the effects of workshops and industrial occupations on Gorgan entrances (east, west and north entrances), and inspired by the theoretical foundations of research and its adaptation with case study, was done in four dimensions: environmental, physical, cityscape, and traffic. The research method in this article is descriptive-analytical and the data collection is done by conducting field research, conducting surveys and using tools such as observation and questionnaire. The statistical sample includes 384 residents of these entries, which were chosen by the method stratified sample. The data was analyzed by the SPSS software using the Kolmogorov-Smirnov and Shapiro-Wilk test for normalization. Then, a non-parametric binomial test was used to analyze the abnormal data. The results show that, in terms of citizens, workshops and industrial uses based on the east and west entrances, they have adverse effects on the environmental status of these entries, while northern entry has relatively minor adverse effects. With regard to physical effects, Results at both east and west entry show relatively high impact, but in the case of the northern entrance, the difference between the mean and the cutoff point = 3 is not significant. In terms of impact on traffic and landscape, the east and west entry have a relatively large impact, while they have little impact on the northern entry. This ratio seems logical since the number of workshops and industries in the northern entrance is negligible compared to other entries. The results were compared with the results of previous external and internal research related to this study, the results showed that policymakers ignored the importance and value of natural resources and the environment in past planning, and that many industries were designed and operated independently of environmental considerations. Unplanned locations of industries and workshops, and without taking into account the zoning and land use rules, one of the fundamental problems of the cities studied. The results of this research confirm similar problems at the entrance of the city of Gorgan.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban disturbing industries and workshops
  • City entrance
  • zoning
  • Concerted development area
  • Economic activity zone
  • Gorgan

تصویب‌نامه هیات وزیران. (30/7/96). https://www.mashreghnews.ir/news/816596/، 15 آبان 1397.

تقوایی، مسعود؛ شیخ‌بیگلو، رعنا. (1386). تحلیل پراکنش فضایی و ساماندهی مشاغل مزاحم شهر اصفهان. فصلنامۀ جغرافیا، انجمن جغرافیایی ایران، سال پنجم، شمارۀ 14 و 15، صص 104-85.

تقوایی، مسعود؛ شیخ‌بیگلو، رعنا؛ اسحاق‌دوانگر، لیلا. (1389). بررسی و تحلیل آلودگی‌‌های ناشی از مشاغل شهر اصفهان. نشریۀ محیط ‌‌‌شناسی، دانشگاه تهران، سال سی‌و‌ششم، شمارۀ 56، صص 122-111.

حبیبی، سید محسن. (1375). از شار تا شهر. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

روزبهان، محمود. (1387). مبانی توسعۀ اقتصادی. تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.

زکی‌زاده، فرزانه؛ زکی‌زاده، فرحناز. « ساماندهی ورودی شهر با رویکرد برنامه‌ریزی شهری (نمونۀ موردی: ورودی اصلی شهر کرج)». همایش ملی معماری و شهرسازی بومی ایران، مؤسسۀ معماری و شهرسازی سفیران مهرازی با همکاری دانشگاه علم و هنر یزد (یزد 13 اسفند 1394). 1394: صص 16-1.

زیاری، کرامت‌الله. (1381). برنامه‌ریزی کاربری اراضی شهری (مورد: میناب). فصلنامۀ تحقیقات جغرافیایی، دکتر محمدحسین پاپلی آزاد یزدی، سال 17، شماره 3-2، صص 78-63.

شالین، کلود. (1372). دینامیک شهری یا پویایی شهری. ترجمۀ علی‌اصغر نظریان، مشهد: آستان قدس رضوی. معاونت فرهنگی.

ظاهری، مصطفی. (1380). بررسی ابعاد مؤثر در ترکیب منظر ورودی شهر از نقطه‌نظر برنامه‌‌ریزی شهری (مطالعۀ موردی: محور ورودی اصلی شهر قزوین)، مجتبی انصاری، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکدۀ هنر.

فردوسی، سجاد؛ سمیری، تارا؛ طبسی، ایمان. (1393). تحلیلی بر مفاهیم سه‌گانۀ احساس ورودی به شهر (نمونۀ مطالعاتی: ورودی شهر ملایر)، فصلنامۀ مطالعات محیطی هفت‌حصار، دانشگاه آزاد اسلامی همدان، سال دوم، شمارۀ 7، صص 36-45.

قاضی‌زاده، سیده ندا. (1378). امازاده هاشم، تصویری آشنا. تهران: معماری منظر ایران.

قدمی، مصطفی؛ غلامیان آقامحله‌ای، طاهره. (1390). بررسی کیفیت مبادی ورودی شهرهای گردشگری با تأکید بر جامعۀ گردشگران (نمونۀ موردی: شهر بابلسر). فصلنامۀ نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار، سال سوم، شمارۀ 3، صص 133-121.

قدمی، مصطفی؛ ملکشاهی، غلامرضا؛ اکبری مهام، امیر؛ محسنی، ایرج. (1390). بررسی کیفیت کالبدی و کارکردی مبادی ورودی شهر، فصلنامۀ جغرافیا و توسعه، دانشگاه سیستان و بلوچستان، سال 9، شمارۀ 21، صص 197-181.

قرخلو، مهدی؛ فرجام، رسول .(1380). ساماندهی و استقرار بهینۀ صنایع و کارگاه‌های مزاحم شهری (مطالعۀ موردی: بافت مرکزی شهر کرمانشاه). فصلنامۀ پژوهش‌های جغرافیایی، دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران، سال 33، شمارۀ 40، صص 71-47.

قریب، فریدون .(1382). ضوابط ساماندهی و معیارهای طراحی شهری برای مبادی ورودی شهرها. مجله هنرهای زیبا، پردیس هنرهای زیبا_دانشگاه تهران، سال 15، شمارۀ 15، صص 41-28.

گلکار، کوروش. (1379). مؤلفه‌های سازندۀ کیفیت طراحی شهری. فصلنامۀ صفه، دانشگاه شهید بهشتی، سال 11، شمارۀ 32، صص 65-38.

محمودی، محمد. (1388). تحلیلی بر سیر تحولات کلان آمایش سرزمین در نیم قرن گذشته و ارائۀ پیشنهادهایی درجهت بهبود وضعیت آمایش سرزمین ایران. دو فصلنامۀ آمایش سرزمین، پردیس فارابی دانشگاه تهران، سال اول، شمارۀ اول، صص 180-141.

مرکز آمار ایران، نتایج سرشماری سال 1395.

منوّری، محمد. (1384). راهنمای ارزیابی آثار محیط زیست‌محیطی، تهران: انتشارات سازمان حفاظت محیط زیست.

نجفی، علی‌‌اکبر .(1392). نقش شهرک‌‌ها و نواحی صنعتی در توسعۀ مناطق روستایی از دیدگاه توسعۀ پایدار (مطالعۀ موردی: شهرک‌‌ها و نواحی صنعتی شهرستان بابل)، رسالۀ دورۀ دکتری، تهران: گروه جغرافیا، دانشگاه تهران.

 

Chambre du Commerce et de l'Industrie, Seine-Saint-Denis (2017). ZAE Bernard Vergnaud-SEVRAN. https://www.entreprises.cci-paris-idf.fr/documents/20152/419966/Fiche+ZAE+Bernard+Vergnaud.pdf/2cc09af8-98cc-c6de-667b-e9c02751b4d7?version=1.0 , 6 Nov 2018.

Dixon, K. Karen and Wolf, L. Kathleen .2007. Benefits and Risks of Urban Roadside Landscape: Finding a Livable, Balanced Response,3rd Urban Street Symposium, Seattle, Washington.

Kouate, Marieme. 2016.   Les ZAE - Zones d’Activité Economique, Chambre de commerce et d'industrie de France. http://www.cci.fr /documents/10903/8122654/Observatoire_de_l_immobilier_2016.pdf , 6 Nov 2018.

Merlin, Pierre et Françoise Choay (2015). dictionnaire de l'urbanisme et de l'aménagement. Paris, puf.