بررسی و ارزیابی وضعیت توزیع جغرافیایی اماکن ورزشی شهر ایرانشهر با رویکرد ارتقاء سلامت جسمانی زنان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد تربیت بدنی،عضو هیأت علمی دانشگاه ولایت ایرانشهر

2 دکتری ژئومورفولوژی ، عضو هیأت علمی گروه جغرافیا دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه پیام نور، تهران،ایران

10.22111/gaij.2020.5341

چکیده

نحوۀ پراکنش فضاهای ورزشی در مناطق مختلف شهر می‌‌تواند در الگوی مطلوب و کارایی عملکردی شهر تأثیر مستقیم داشته باشد؛ از سوی دیگر، توزیع مناسب کاربری ورزشی باعث افزایش قدرت انتخاب و استفاده از فضاهای ورزشی می‌‌شود و د‌رنتیجه مطلوبیت زندگی افزایش می‌‌‌‌یابد. با توجه به نقش بنیادی زنان در افزایش بهره‌‌‌‌وری و توسعۀ اجتماعی و اقتصادی کشور، حضور زنان در فعالیت‌‌‌‌های ورزشی اهمیت بیشتری پیدا می‌‌‌‌کند. ﺷﻬﺮ ایرانشهر با ﺳﺮانۀ فضای ورزشی 28/0 ﻣﺘﺮﻣﺮﺑﻊ ﺑﺮای ﻫﺮ ﻧﻔﺮ، از ﺗﻮزﻳﻊ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻓﻀﺎی ورزشی ﺑﺮﺧﻮردار ﻧﻴﺴﺖ؛ به‌‌‌‌طوری‌‌‌‌که تفاضل ﺳرانۀ فضای ورزشی بین وضع موجود و استاندارد سرانه در ایران و جهان به‌ترتیب 33/0 و 72/1 مترمربع است. این ﺗﺤﻘﻴﻖ با ارائۀ اﻟﮕﻮی ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﻪ‌دﻧﺒﺎل اﺳﺘﻘﺮار و ﺗﻮزﻳﻊ ﺑﻬﻴنۀ فضاهای ورزشی اﻳﻦ ﺷﻬر است. اطلاعات مورد‌نیاز اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﻛﻪ به روش ﺗﻮﺻﻴﻔﻲ- ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ و از نوع کاربردی است، به‌‌‌‌صورت میدانی و کتابخانه‌‌‌‌ای جمع‌‌‌‌آوری شد و با استفاده از آن‌ها، ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ توزیع اماکن ورزشی ﺷﻬﺮ ایرانشهر ﺑﺮرﺳﻲ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺷﺪه و ﺿﻤﻦ ﺗﺮﺳﻴﻢ وﺿﻊ ﻣﻮﺟﻮد، ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ وﺿﻊ ﻣﻄﻠﻮب آن ﺑﺎ ﻣﻜﺎن‌‌‌‌یاﺑﻲ فضاهای جدید ورزشی اراﺋﻪ شده‌‌است. ﺑﺪﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر اﺑﺘﺪا ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬار در مکان‌‌‌‌یاﺑﻲ فضاهای ورزشی ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ و پس از گردآوری اطلاعات و آماده‌‌‌‌سازی لایه‌‌‌‌های مربوط به هر معیار، نقشه‌‌‌‌های فاکتور فازی تهیه شد. لایه‌‌‌‌های اطلاعاتی بر مبنای مدل‌‌‌‌های هم‌‌‌‌پوشانی فازی با یکدیگر تلفیق و در‌نهایت از ترکیب نتایج حاصل از این مرحله، گزینه‌‌‌‌هایی به‌عنوان مکان مطلوب پیشنهاد شد که به 5 طبقۀ بسیارمناسب تا بسیار نامناسب تقسیم‌‌‌‌بندی شد. مناسب‌‌‌‌ترین مکان برای ساخت اماکن ورزشی شامل بخش وسیعی از شمال محلۀ زکریای رازی، مرکز محلۀ 3 شهری، قسمتی زیادی از مرکز 4 شهری، جنوب مرکز فردوسی، مرکز 5 شهری و بخشی از مرکز زیباشهر است. بر‌اساس وسعت، مناطق بسیارمناسب معادل 16/20 درصد و مناطق بسیارنامناسب معادل 59/19 درصد از کل فضای شهر است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Study and Evaluation of the Geographical Distribution of Sport Places in Iranshahr with the Approach of Promoting women's Physical Health

نویسندگان [English]

  • Atefeh Abtahi niya 1
  • Mehdi Saghafi 2
  • Ameneh Abtahi niya 3
چکیده [English]

The distribution of sports facilities in the city and its different regions can have a direct effect on the desirable and functional performance of the city. On the other hand, proper and complete distribution of sports usage will increase the power of selection and use of sports facilities and, as a result, the desirability of life increases. Considering women's essential and significant role in the social and economical development of the country and the effect of sports on the increase of their efficiency, women's participation in sport activities is undeniably important. The city of Iranshahr with sportsfacilities per capita of 0.28 square meters per person does not have a proper distribution of sports facilities, so that the difference in per capita space between the current situation and per capita standards in Iran and the world is 0.33 and 1.72 m2, respectively.This Study, by presenting a suitable model, seeks to establish and distribute the optimal sports facilities of this city. The required information of this study, which is descriptive-analytical and of an applied type, was collected in a field and library. By using them, the distribution of sports facilities in the city of Iranshahr was investigated and analyzed. While drawing up the current situation, its desirable situationis presented with locating new sports facilities. For this purpose, firstly, effective criteria were determined for locating the sports facilities and after collecting the information and preparing the layers for each criterion, fuzzy factor maps were prepared.The information layers based on fuzzy overlapping models were combined with each other and finally, the combination of the results from this stage suggested that the options be considered as a desirable location, which was categorized into five appropriate and inappropriate parts.The most suitable venue for the construction of sports facilities is a large part of the north of the Razi Zakaria street, the 3rd street of the city center, a large part of the 4th city street center, the southcenter of Ferdowsi, the 5th city street center and part of Zibashahr city center.Based on the size, theappropriate areas are 20.16% and the inappropriate parts are 19.59% of the total urban space.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Locating
  • Optimal Distribution
  • Sports Facilities
  • Health Of Women
  • Fuzzy logic
  • Iranshahr
اداره کل ورزش و جوانان استان سیستان و بلوچستان، 1398.
 اسعدی، سید حسن. (1388). مواد مخدر و روانگردان در حقوق جنایی ملی و بین المللی. نوبت اول.تهران. انتشارات میزان.
آقایی، نجف و فتاحیان، نفیسه (1391) تجزیه و تحلیل تطبیق­پذیری موانع مشارکت ورزشی دبیران زن ورزشکار و غیر ورزشکار با استفاده از مدل هرمی موانع کرافورد، دوفصلنامۀ پژوهش در مدیریت ورزشی و رفتار حرکتی،دانشگاه خوارزمی، دوره 2، شماره 4، صص 174–161.
امینی، امیرمظفر و یوسفی، علی و سرائی، سودابه و فتاحی، فروغ (1396) جایگاه ورزش در زندگی بانوان روستایی شهرستان اصفهان و عوامل بازدارنده آن، دوفصلنامه مشارکت و توسعه اجتماعی، دانشگاه هرمزگان، دوره 3، شماره 5، صص 46-27.
انورالخولی، امین. (1895). ورزش و جامعه. ترجمه حمیدرضا شیخی (1381). تهران: انتشارات سمت.
بحرینی، سیدحسین. (1386). تحلیل فضاهای شهری. چاپ پنجم. تهران. انتشارارات دانشگاه تهران.
پوررنجبر، محمد و خدادادی، محمدرسول و قربان­زاده، بهروز و اعلمی کشکی، معصومه (1395) همبستگی عوامل تسهیل کننده و بازدارنده با میزان مشارکت در فعالیت های ورزشی دانشجویان دختر دانشگاه علوم پزشکی کرمان ، نشریه مدیریت ارتقای سلامت، انجمن علمی پرستاری ایران ، دوره 5، شماره 3، صص 68-60.
پورمحمدی، محمدرضا. (1388). برنامه­ریزی کاربری اراضی شهری. تهران: انتشارات سمت.
تاجی فایندری، احمد و همتی نژاد، مهر علی (1390). بررسی اماکن ورزشی شهررشت با توجه به معیار تراکم جمعیت بااستفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی، مجموعه مقالات دومین همایش ملی تخصصی مدیریت ورزشی دانشگاه صنعتی شاهرود، صص 97-87.
حسینی، سیدسیروان و کاشف، سیدمحمد و سیدعامری، میرحسن (1392) مکان یابی اماکن ورزشی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) مطالعة موردی شهرسقز، پژوهش های کاربردی در مدیریت ورزشی، دانشگاه پیام نور، دوره 2 ، شماره 2(5 پیاپی)، صص 34-25.
رضوی، سیدمحمدحسین و ابراهیمی،کلثوم و رحمانی، محمد و ابراهیمی، محسن (1388) تحلیل مکانی مکانهای ورزشی شهر آمل با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی، پژوهش نامه مدیریت ورزشی و رفتار حرکتی، دانشگاه خوارزمی، دوره 5، شماره 10، صص 82-71.
زﻫﺮه وﻧﺪﯾﺎن، ﮐﺮﯾﻢ و اﺑﺮاﻫﯿﻤﯽ، ﻓﺮﺷﺘﻪ (1392) اراﺋﮥ ﻣﺪل ﭘﯿﺸﻨﻬﺎدی ﺑﺮای ﻣﮑﺎنﮔﺰﯾﻨﯽ اﻣﺎﮐﻦ ورزﺷﯽ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﻠﻔﯿﻖ ﺳﯿﺴﺘﻢ اﻃﻼﻋﺎت ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ (MCDM) و روشه­ای ﺗﺼﻤﯿﻢﮔﯿﺮی ﭼﻨﺪﻣﻌﯿﺎره (GIS)، مطالعات مدیریت ورزشی، پژوهشگاه تربیت بدنی و علوم ورزشی، دوره 5، شماره 21، صص 126-111.
سازمان مدیریت و برنامه­ریزی .(1395). سالنامه آماری استان سیستان و بلوچستان.
سلیمی، مهدی و سلطان حسینی، محمد و شعبانی بهار، غلامرضا (1391) مکان گزینی اماکن ورزشی با استفاده از مدل­های پیوسـته وگسسـتة فضـایی مبتنی برترکیب دو مدلTOPSIS  و AHP، نشریة مطالعات مدیریت ورزشی، پژوهشگاه تربیت بدنی و علوم ورزشی، دوره4، شماره13، صص 180-157.
سهرابی، پوریا و کاشف، میرمحمد و جوادی­پور، محمد و حسینی، فاطمه (1390) بررسی وضعیت جانمایی بنا و مناسب­سازی(دسترسی) اماکن ورزشی ارومیه باتوجه به استانداردهای ملی و بین المللی، نشریه مدیریت ورزشی، دانشکده تربیت بدنی دانشگاه تهران ، شماره10، صص 21-5.
ﺷﻌﺒﺎﻧﯽ ﻣﻘﺪم، ﮐﯿﻮان و طاهری، حمیدرضا و نانکلی، کوروش. (1389). اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ و اﺑﻌﺎد ﻓﻀﺎﻫﺎ و اﻣﺎﮐﻦ رﺷﺘﻪ­ﻫﺎی ورزﺷﯽ: آوای ظهور. تهران.
شیخ علی پور، بهزاد و عبداللهی، اصغر و پورخسروانی، محسن (1398) بررسی توزیع خدمات شهری در راستای عدالت فضایی (مطالعه موردی:مناطق چهارگانه شهرکرمان)، فصلنامه جغرافیا و آمایش شهری- منطقه­ای، دانشگاه سیستان وبلوچستان، دوره 9، شماره 21، صص 31-15.
ظهیری نیا، مصطفی و نیکخواه، هدایت ا.. و شفیعی، نسیمه (1394) بررسی تاثیر خانواده و رسانه های گروهی بر مشارکت دانشجویان دختر در فعالیتهای ورزشی، مورد مطالعه: دانشجویان دختر دانشگاه هرمزگان، دوفصلنامه مشارکت و توسعه اجتماعی، دانشگاه هرمزگان، دوره 1، شماره 1، صص 61-41.
ﻋﻈیمی دﻻرﺳﺘﺎﻗﯽ، ﻋﺎدﻟﻪ و رﺿﻮی، سید ﻣﺤﻤﺪ حسین و بروﻣﻨﺪ ، ﻣﺤﻤﺪرﺿﺎ و ﺗﯽ ﺗﯽ دژ، اﻣید (1395) بررسی معیارهای محوطه سازی بیرونی در طراحی و ساخت اماکن ورزشی شهری، پژوهش نامه مدیریت ورزشی و رفتار حرکتی، دانشگاه خوارزمی، دوره 12، شماره 23، صص 100-83.
علوی زاده، سید امیر محمد ، علیزاده، سیددانا، درویشی، هدایت الله، حشمتی جدید، مهدی (1393) سنجش توزیع فضایی بازارهای روز و مکان یابی بهینه آن­ها در شهر خرم آباد با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی، فصلنامه جغرافیا و آمایش شهری – منطقه ای، دانشگاه سیستان و بلوچستان، دوره 4، شماره 12، صص 88-67.
علوی، علی و احمدآبادی، علی ومولائی قلیچی، محمد و اسدی، صالح (1397) بررسی و تحلیل الگوی توزیع مراکز ورزشی و ساماندهی فضایی آن (مورد شناسایی: منطقه 10 شهر تهران)، فصلنامه جغرافیا و آمایش شهری – منطقه ای، دانشگاه سیستان و بلوچستان، دوره 8، شماره 28، صص 32-17.
فاضل نیا، غریب و کیانی، اکبر و رستگار، موسی (1389) مکان­یابی بهینه فضاهای ورزشی شهر زنجان با استفاده از مدل تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و سیستم اطلاعات جغرافیایی، مجله پژوهش و برنامه­ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت، دوره 1، شماره 1، صص 20-1.
قاسمی، وحید و ذوالاکتاف، وحید و نورعلی وند، علی. (1388). جامعه شناسی ورزش وندالیسم و اوباشگری در فوتبال. تهران. انتشارات جامعه شناسان.
قربان­زاده، بهروز و لطفی، مریم (1397) تأثیر ذهن آگاهی و فعالیت بدنی بر ویژگی­های رفتاری و پیشگیری از بازگشت زنان معتاد، مطالعات روانشناسی ورزشی، پژوهشگاه تربیت بدنی و علوم ورزشی، دوره 7، شماره 24، صص 192-171.
قربان­زاده، بهروز و لطفی، مریم (1396) تأثیر فعالیت بدنی بر مهارت­های خودکنترلی و پرخاشگری زنان معتاد، مطالعات روانشناسی ورزشی، پژوهشگاه تربیت بدنی و علوم ورزشی، دوره 6، شماره 21، صص 60-43.
قربانی، فرامرز و یعقوبی، مهدی و مرادی، یعقوب و قربانی، سمیه (1394) مکان­یابی بهینه مراکز ورزشی با استفاده از GIS، مطالعه موردی: شهرستان میاندوآب، فصلنامه مطالعات مدیریت شهری، دانشگاه آزاداسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران ، دوره 7، شماره 24، صص 62-47.
مظفری، سید امیر احمد. (1388). برنامه­ریزی و مدیریت تأسیسات و اماکن ورزشی. تهران: انتشارات مربع آبی.
ملانوری شمسی، محمد و ملانوری شمسی، مجتبی و گنجائیان، حمید (1395) انتخاب مکان بهینه به منظور ساخت مجموعه ورزشی با استفاده از مدل ANP ، مطالعه موردی: بخش مرکزی یزد، مدیریت ورزشی، دانشکده تربیت بدنی دانشگاه تهران، دوره 8، شماره 5، صص 795-777.
ملک شاهی، غلامرضا و وکیلی، صاحبه (1396) بررسی توزیع خدمات عمومی براساس عدالت اجتماعی (مورد شناسی: شهر سقز)، جغرافیا وآمایش شهری- منطقه­ای، دانشگاه سیستان و بلوچستان، دوره 7، شماره 25، صص 170-147.
مؤتمنی، علیرضا و همتی، امین و مرادی، هادی (1392) شناسایی و اولویت بندی موانع پیش روی بانوان در انجام فعالیت­های ورزشی، مطالعات مدیریت ورزشی، پژوهشگاه تربیت­بدنی­و­علوم ورزشی،­دوره 6، شماره 24، صص 130-111.
نوروزی، علی و ملکی، امیر و پارسامهر، مهربان و قاسمی، حمید (1397) تبیین جامعه شناختی مشارکت ورزشی زنان با تاکید بر هنجارهای جنسیتی(مورد مطالعه: زنان استان ایلام)، فصلنامه علمی ترویجی فرهنگ ایلام، اداره کل فرهنگ و ارشاد­اسلامی­استان­ایلام،­دوره 18،­شماره 56 و 57،­صص 31-7.
Belton, V., & Gear, A.E. (1983). On a shortcoming of Saaty’s method of analytic hierarchies. Omega, 11(3), 218–230.
Bunds, K. S., Kanters, M. A., Venditti, R. A., Rajagopalan, N., Casper, J. M., & Carlton, T. A. (2018). Organized youth sports and commuting behavior: The environmental impact of decentralized community sport facilities. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 65, 387-395.
Chen, M. F., Tzeng, G. H., & Ding, C. G. (2008). Combining fuzzy AHP with MDS in identifying the preference similarity of alternatives. Applied Soft Computing, 8(1), 110-117.
Coakley, J. J. (2007). Sport in society: Issues and controversies, Boston, Mass, Mc Graw Hill.
Eime, R. M., Young, J. A., Harvey, J. T., Charity, M. J., & Payne, W. R. (2013). A systematic review of the psychological and social benefits of participation in sport for children and adolescents: informing development of a conceptual model of health through sport. International journal of behavioral nutrition and physical activity, 10(1), 98.
Fernández, D. S., & Lutz, M. A. (2010). Urban flood hazard zoning in Tucumán Province, Argentina, using GIS and multicriteria decision analysis. Engineering Geology, 111(1-4), 90-98.