سنجش و ارزیابی وضعیت مؤلفه‌های مدیریت یکپارچه‌سازی شهری در کلان‌شهر اهواز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد رشتۀ جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز

2 کارشناس ارشد رشتۀ جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز

10.22111/gaij.2020.5829

چکیده

تعدد مدیریت و ناهماهنگی سازمان‌ها و نهادهای دولتی و خصوصی متولی امور شهری از مسائل اساسی در حوزۀ مدیریت شهری است؛ بنابراین امروزه ادارۀ مطلوب شهرها، بدون مدیریت یکپارچه شهری امکان‌پذیر نیست. هدف پژوهش، سنجش و ارزیابی وضعیت مؤلفه‌های مدیریت یکپارچه‌سازی در کلان‌شهر اهواز است. پژوهش براساس هدف، کاربردی و براساس ماهیت، توصیفی- تحلیلی است. مؤلفه‌های مدیریت یکپارچه شهری شناسایی و تبیین شده و با بهره‌گیری از ابزار پرسشنامۀ محقق‌ساختۀ این مؤلفه‌ها در شهر اهواز بررسی شده‌اند. جامعۀ آماری تحقیق مهم‌ترین دستگاه‌های اجرایی حوزۀ مدیریت شهری است که فعالیت‌های مشابه و متداخل در حیطۀ مدیریت شهری انجام می‌دهند؛ از‌جمله: ادارۀ آب و فاضلاب، سازمان برق، گاز، مخابرات، شرکت‌های خصوصی و سازمان و نهادهایی چون شهرداری، شورای اسلامی شهر، مسکن و شهرسازی، استانداری، نیروی انتظامی و راهنمایی و رانندگی، سازمان بهداشت- درمان و نهاد مردمی. حجم نمونه براساس فرمول کوکران انجام گرفته که مطابق‌با هر سازمان، پرسشنامه‌هایی اختصاص داده‌شده‌است. برای تجزیه‌و‌تحلیل داده‌ها از ضریب همبستگی پیرسون و مدل پرامیتی در محیط (V-Promethee) بهره‌گرفته‌شد. نتایج ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که بین مؤلفه‌های مدیریت یکپارچه‌سازی شهری، رابطۀ مستقیم و معناداری وجود دارد. در تکنیک پرامیتی نیز رتبه‌بندی نهادها براساس سه تحلیل خروجی (رتبه‌بندی مثبت، رتبه‌بندی منفی و خروجی خالص) صورت گرفته‌است و وضعیت ابعاد مدیریت یکپارچه شهری به تفکیک نهادها براساس نمرۀ 1+ و 1- به‌دست آمد. شاخص‌های با نمرۀ 1+ در سطح مناسب و شاخص‌های با نمرۀ 1- در سطح نامناسب قرار دارند. به‌صورت‌کلی وضعیت شاخص‌های مدیریت یکپارچه‌سازی مدیریت شهری ازنظر مدیران و کارشناسان سازمان‌های مختلف شهری در شهر اهواز نشان‌دهندۀ آن است که وضعیت هیچ‌یک از شاخص‌ها، بالاتر از میانگین فرضی نیستند و به‌ترتیب شاخص‌های هماهنگی، بسترسازی، وحدت، حکمرانی خوب، تعامل، ساختار، انسجام، هم‌پایانی و دیدگاه سیستمی به‌ترتیب در جایگاه اول تا آخر قرار گرفته‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

--

نویسندگان [English]

  • dr.masoud safaei poor 1
  • seyedeh masoomeh razavi 2
  • zahara mohaghegh 2
  • khatereh ramazan poor asadiyeh 2
چکیده [English]

--

بابایی، مهناز، ابراهیمی، سعید(1395) مطالعه و بررسی مولفه های مدیریت یکپارچه در شهر اصفهان، فصلنامه اقتصاد شهری، دانشگاه اصفهان، سال اول، شماره اول، زمستان 1395،صص:54-35.
 http://ensani.ir/fa/article/363238
بهرامی، انوشیروان (1395)، سنجش مدیریت شهری در نواحی شهر ایذه، پایان نامه کارشناسی ارشد، رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه نجف آباد اصفهان، استاد راهنما: دکتر خادم الحسنی.
حسینی شه پریان، نبی اله (1394)، تحلیلی بر عدالت فضایی با تأکید بر خدمات عمومی شهری در کلانشهر اهواز، پایان نامه کارشناسی ارشد رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، استاد راهنما: دکتر سعید امانپور.
حیدری، محمدرضا (1392)، سنجش عملکرد مدیریت شهری با تاکید بر شاخص های حکمروایی خوب شهری (نمونه موردی: شهر یزد)، استاد راهنما: محمدرضا رضایی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه یزد.
دویران، اسماعیل (1393)، ضرورت گذر از اداره سنتی به رهیافت مدیریت نوین شهری در ایران، اولین کنفرانس ملی شهرسازی، مدیریت شهری و توسعه پایدار، دانشگاه تربیت مدرس تهران.
رضایی، میثم، زنگی آبادی، علی، هل فروش، محمدرضا(1397)، ارزیابی و تحلیل مدیریت شهری بافت تاریخی کلان شهرهای ایران، با تاکید بر مدیریت یکپارچه شهری(مطالعه موردی: کلان شهر شیراز)، فصلنامه علمی- پژوهشی جغرافیا(برنامه ریزی منظقه ای) موسسه آموزش عالی قشم، سال دهم، شماره2، بهار1399صص:311-279..
http://www.jgeoqeshm.ir/article_109445.html
رمضانی فرخد، احمد(1393)، مطالعه مروری مقالات مدیریت یکپارچه شهری، ششمین کنفرانس ملی برنامه ریزی شهری و مدیریت با تاکید بر مولفه های شهر اسلامی، مشهد، صص32-48.
سرایی، محمد حسین، علیان، مهدی (1394)، سنجش و ارزیابی میزان پایداری محله ای در بافت تاریخی شهر یزد، برنامه ریزی و آمایش فضا دانشگاه تربیت مدرس، دوره نوزدهم، شماره 1، صص108-79.
 http://ensani.ir/fa/article/341094/
سرور، رحیم،آشتیانی عراقی، مجیدرضا ،اکبری، مجید (1396) واکاوی عوامل موثر بر تحقق پذیری مدیریت یکپارچه شهری،مطالعه موردی­کلانشهر­تهران،­فصلنامه­جغرافیا­انجمن­جغرافیای­ایران،­شماره52.
https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=300370
شماعی، علی، ابراری، محمدمهدی(1392)، نقش مدیریت یکپارچه شهری در توسعه فرهنگ شهرنشینی شهر تهران، فصلنامه علمی پژوهشی اطلاعات جغرافیای سپهر سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، دوره 21، شماره 86، صص 73-67.
http://www.sepehr.org/article_25945.html
صادقی بخی، احمد(1382)، الگوی پیشنهادی برای مدیریت شهری (مورد مطالعه: شهر یزد). پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد شهرسازی، دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی، استاد راهنما: اصغر نظریان.
صرافی، مظفر و عبداللهی، مجید (1387)، تحلیل مفهوم شهروندی و ارزیابی جایگاه آن در قوانین، مقررات و مدیریت شهری کشور، فصلنامه پژوهش های  جغرافیایی دانشگاه تهران، دوره4، شماره43،صص134-115.
عبادی نژاد، سیدعلی، بیات، ناصر، رستگار، ابراهیم، زمانی، حسین(1396)، جایگاه پلیس در مدیریت یکپارچه شهرى(مطالعه موردی، استان کرمانشاه)، فصلنامه پژوهش هاى مدیریت انتظامى  دانشکده فرماندهی و ستاد - دانشگاه علوم انتظامی، سال 12، شمارة 1، صص 53-29.
https://www.sid.ir/fa/journal/JournalList.aspx?ID=3163
عزیزی، محمدمهدی، ایوبی اردکان، محمد، نوری، نسرین(1391)،بررسی نقش کنشگران و ابزارهای مدیریت شهری در یکپارچگی مدیریت کلانشهر تهران ، نشریه هویت شهردانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات ،  سال 6 شماره 10، 16-5 .
http://hoviatshahr.srbiau.ac.ir/article_1321.html
عزیزی، محمدمهدى ، ابویى اردکان، محمد و نورى، نسرین (1390)، نقش قوانین و مقررات در تحقق مدیریت یکپارچه در مجموعه شهری تهران. مجله معماری و شهرسازی آرمان شهر دکتر مصطفی بهزاد فر، 4(6)، 128-117.
http://www.armanshahrjournal.com/article_32677.html
فرجی سبکبار، حسنعلی؛ سید علی بدری؛ حمدالله سجاسی قیداری؛ طاهره صادقلو؛ علی شهدادی خواجه عسگر (1390). اولویت بندی توسعه کارآفرینی در مناطق روستایی با استفاده از تکنیک پرومتی (مطالعه موردی: دهستان حومه بخش مرکزی شهرستان خدابنده استان زنجان)، فصلنامه پژوهش های جغرافیای انسانی، شماره75، صص68-53.
https://jhgr.ut.ac.ir/article_24486.html
فیروزی، محمدعلی، نعمتی، مرتضی، داری پور، نادیا (1393)، سنجش و ارزیابی شاخص های کیفیت زندگی در طرح مسکن شهر امیدیه، فصلنامه جغرافیا و مطالعات محیطی، شماره یازدهم، صص49-62.
https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=287704
قالیباف، محمدباقر، حافظ نیا، محمدرضا، محمدپور، علی (1392)، نقش تقسیمات شهر در مدیریت یکپارچه شهری موردی: شهر تهران، فصلنامه انجمن جغرافیایی ایران، دوره جدید، سال11، شماره27، صص69-48.
کاظمیان، غلامرضا (1373)، طراحی سیستم مدیریت شهری مناسب شهرهای ایران (نمونه موردی: شهر مشهد)، پایان نامه کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری ومنطقه ای، دانشگاه شهید بهشتی.
کاظمیان، غلامرضا (1383)، تبیین رابطه ساختار حاکمیت و قدرت شهری با سازمان یابی فضا، رساله دکتری رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تربیت مدرس تهران، استاد راهنما: اکبر پرهیزگار.
کاظمیان، غلامرضا، دویران، اسماعیل، مشکینی، ابوالفضل، رکن الدین افتخاری، عبدالرضا، کلهرنیا، بیژن (1391)، مدیریت یکپارچه شهری در ساماندهی سکونتگاه های غیررسمی شهرهای میانی ایران، موردی: شهر زنجان و همدان، فصلنامه مدیریت شهری سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور ، شماره30، صص68-53.
https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=188686
  کاظمیان، غلامرضا، میرعابدینی، سیده زهره (1390)، آسیب شناسی مدیریت یکپارچه شهری در تهران از منظر سیاستگذاری و تصمیم گیری شهری، نشریه هنرهای زیبا پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران، شماره 46، صص 38-27
https://jfaup.ut.ac.ir/article_25058.html
کامیار، غلامرضا(1385) حق کسب و پیشه از دیدگاه حقوق شهری و شهر سازی در نظام حقوقی ایران، ماهنامه کانون کانون سردفتران و دفتریاران، شماره66 .
http://ensani.ir/fa/article/161151/
کیانی، اکبر، فاضل نیا، غریب، سالاری، فرضعلی (1392)، مقایسه تطبیقی مدیریت سنتی و جدید شهری در ایران، دو فصلنامه بوم شناسی شهری دانشگاه پیام نور، سال4، شماره2، صص100-81.
 http://ensani.ir/fa/article/339087/
موسوی، سید نورالله، زیاری، کرامت الله(1397) ارزیابی تاثیرگذاری عوامل موثر بر مدیریت یکپارچه شهری در ایران، مطالعه موردی: شهر اهواز، فصلنامه مطالعات عمران شهری پاکزاد آزادخانی، دوره دوم، شماره ششم،پاییز1397،صص94-113.
http://ensani.ir/fa/article/386472/
مومنی، منصور، شریفی سلیم، علیرضا (1390)، مدل ها و نرم افزارهای تصمیم گیری چند شاخصه، تهران، انتشارات مؤلفین.
 
نظریان، اصغر و محمدرحیمی (1391)، تحلیل الگوی مدیریتی شهر تهران، پژوهش­های جغرافیای انسانی دانشگاه تهران، دوره44، شماره 81، صص126-111.
. https://jhgr.ut.ac.ir/article_24983.html
نوایی، حسین (1382)، ارائه الگوی مناسب تقسیمات شهری بر اساس مدیریت یکپارچه (مطالعه موردی: مشهد)، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس، استاد راهنما: دکتر حسین شکویی.
نوید کیا، امیر(1394)، مدیریت یکپارچه سیلاب شهری در توحید شهر سبزوار، مقطع کارشناسی ارشد رشته جغرافیا و برنامه­ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه سبزوار، دکتر ابوالقاسم امیراحمدی.
 
Chakrabarty, B. K., (2001), “Urban Management; Concepts, Principles, Techniques and Education”, Cities, Vol. 18, No. 5, pp 331-345.
Chou, t Lin, C. Cho, W. and Haung, P. )2004(. Application of the PROMETHEE technique to determine outlet location and flow direction in DEM. Journal of hydrology, 287: 49-61.
https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/1331677X.2015.1075139
Milojevic, B., (2018), “Integrated Urban Planning in theory and practice”. 10.7251/STP1813323M
Stren, R., (1993), “Urban management’ in development assistance: An elusive concept”, Cities, 10 (2).
Woolthuis, R. K., Hooimeijer, F., Bossink, B., Mulder, G. , & Brouwer, J. (2013). Institutional entrepreneurship in sustainable urban development: Dutch successes as inspiration for transformation. Journal of Cleaner Production, 50,p 91-100.