تحلیل اثرات شهرگرایی بر تغییر و تحولات سبک زندگی زنان روستایی مورد شناسی: شهرستان الشتر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار جغرافیا و برنامه‌‌ریزی روستایی، گروه جغرافیا، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

2 دانش‌‌آموختۀ دکتری جغرافیا و آمایش کیفیت محیطی مناطق روستایی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌‌ریزی روستایی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

4 کارشناس ارشد توسعۀ روستایی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

5 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌‌ریزی روستایی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

10.22111/gaij.2020.5960

چکیده

در چند سال اخیر در مناطق روستایی کشور، توجه زنان به شهرگرایی، نگرش جدیدی را در آن‌‌ها به‌‌وجود آورده‌‌است و آن‌‌ها را با تغییرات فکری در ارزش‌‌‌‌ها، هنجارها، آداب‌‌ورسوم و رفتار‌‌‌‌های جمعیتی همراه ساخته‌‌است؛ به‌‌طوری‌‌که زمینه را برای تغییر و تحولات در سبک زندگی آن‌‌ها به‌‌وجود آورده و جهت‌‌گیری خاصی به آن‌‌ها منتقل کرده‌‌است؛ بر‌‌‌‌این‌‌اساس هدف از این پژوهش، تحلیل اثرات شهرگرایی بر تغییر و تحولات سبک زندگی زنان روستایی در شهرستان الشتر است. روش مورداستفاده، توصیفی-تحلیلی و شیوه و ابزار جمع‌‌‌‌آوری داده‌‌‌‌ها در مطالعۀ نظری به‌‌صورت کتابخانه‌‌‌‌ای بوده‌‌ و در مطالعۀ میدانی از پرسشنامه و مشاهده کمک گرفته شده‌‌است. برای تجزیه‌‌وتحلیل داده‌‌‌‌ها از نرم‌‌افزار spss و مدل کوپراس استفاده شده‌‌است. جامعۀ آماری این تحقیق ‌‌‌‌10‌‌‌‌ روستای شهرستان الشتر است که از طریق نمونه‌‌‌‌گیری فرمول کوکران 177 زن به‌‌عنوان نمونه انتخاب و به‌‌صورت تصادفی ساده بین آن‌‌ها توزیع شده‌‌است. نتایج تحقیق نشان داد که بین مؤلفه‌‌‌‌های شهرگرایی و مؤلفه‌‌‌‌های سبک ‌‌‌‌زندگی رابطۀ معنادار و مثبتی وجود دارد؛ به‌‌طوری‌‌که ضریب همبستگی برای الگوی تغذیه ‌‌‌‌324/0، کاربرد فناوری ‌‌‌‌نوین 325/0، تغییر در لباس و پوشاک 275/0، درآمدزایی 117/0، مادی‌‌‌‌گرایی 305/0، تغییر فرهنگی و زبانی 311/0، مُد‌‌‌‌گرایی ‌‌‌‌587/0، مصرف‌‌گرایی 563/0، برخورد با محیط‌‌‌‌زیست 386/0 و نحوۀ استفاده از انرژی و منابع 327/0 است؛ بنابراین اثرات شهرگرایی زمینه را برای تغییر سبک زندگی زنان در ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیطی در روستاهای شهرستان الشتر به‌‌وجود آورده‌‌است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

-

نویسندگان [English]

  • dr.mohammad hejipoor 1
  • dr.ahmad roomiyani 2
  • masoomeh sheykhi 3
  • somayeh haghnazari 4
  • hadi niyazi 5
چکیده [English]

-

ازکیا، مصطفی و حسینی رودبارکی، سکینه. (1389). تغییرات نسلی سبک زندگی در جامعۀ روستایی، فصلنامۀ رفاه اجتماعی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی - مرکز تحقیقات مدیریت رفاه اجتماعی، سال دهم، شمارۀ 37، صص 264-241.
http://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-44&slc_lang=fa&sid=fa
افراسیابی، حسین و مرادی‌‌فر، طاهره. (1394). بازسازی معنایی تغییر سبک زندگی زنان لر، شهر یاسوج، مطالعات اجتماعی روان‌‌شناختی زنان، دانشگاه الزهرا، سال سیزدهم، شمارۀ 3، صص 98-77.
https://jwsps.alzahra.ac.ir/article_2152.html
ایزدی، حسن و نوذری، معراج. (1392). ارتقای روستا به شهر و تأثیر آن در تحول تعامل‌‌های روستایی-شهری (مطالعۀ موردی: بخش بیضاء-شهرستان سپیدان)، پژوهش‌‌های روستایی، دانشگاه تهران، سال چهارم، شمارۀ 1، صص 100-77.
https://jrur.ut.ac.ir/article_31972.html
بذرافشان، جواد و طولابی‌‌نژاد، مهرشاد. (1396). بررسی آثار نوسازی بر تغییر و تحولات سبک زندگی خانوارهای روستایی، بخش مرکزی شهرستان پلدختر، مجلۀ جغرافیا و توسعه، دانشگاه سیستان و بلوچستان، دوره 15، شمارۀ 46، صص 78-61.
https://gdij.usb.ac.ir/article_3033.html
جلائی‌‌‌‌پور، حمید‌‌‌‌رضا و عبدالله‌‌پور، جمال. (1390). تمایز شهرگرایی و شهرنشینی؛ بررسی شهرگرایی در مناطق کردنشین ایران با تأکید بر شهر سردشت، مجلۀ مسائل اجتماعی ایران،دانشگاه خوارزمی، سال دوم، شمارۀ 1، صص 37-7.
https://jspi.khu.ac.ir/article-1-246-fa.html
حاجی‌‌نژاد، علی؛ فتاحی، احدالله و پایدار، ابوذر. (1394). کاربرد مدل‌‌ها و فنون تصمیم‌‌گیری در جغرافیا با تأکید بر برنامه‌‌ریزی روستایی، شهری و گردشگری. زاهدان: انتشارات دانشگاه سیستان و بلوچستان. چاپ اول.
https://www.gisoom.com/book/
ذکایی، محمد سعید (1381)، تحول الگوهای سبک زندگی جوانان در ایران، پژوهشنامه سبک زندگی، تهران، پژوهشکده تحقیقات استراتژیک.
https://iribresearch.ir/paygah_marakez/cities/akhbar_text.aspx?id=18204&ccode=23
رستمی، احسان و اردشیرزاده، مرجان. (1392). نگاهی به نظریه‌‌های سبک زندگی، فصلنامۀ مطالعات سبک زندگی، مرکز تحقیقات صدا و سمیا، سال دوم، شمارۀ 3، صص 31-9.
https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/55338/9/text
سجاسی قیداری، حمدالله؛ صادقلو، طاهره و شهدادی علی. (1394). آثار جهانی‌‌شدن بر تغییرات سبک زندگی در نواحی روستایی، فصلنامۀ مطالعات میان‌‌رشته‌‌ای در علوم انسانی، مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، دورۀ هفتم، شمارۀ 4، صص 188-153.
http://www.isih.ir/article_204.html
سعیدی، عباس. (1390). روابط و پیوندهای روستایی-شهری در ایران. تهران: انتشارات مهر مینو. چاپ اول.
https://www.gisoom.com/book//
شارع‌‌‌‌پور، محمود. (1387). جامعه‌‌شناسی شهری. تهران: سمت.چاپ اول.
https://www.adinehbook.com/gp/product/9645303165
شکوئی، حسین. (1387). دیدگاه‌‌‌‌های نو در جغرافیایی انسانی، جلد اول. تهران: سمت. چاپ سوم.
صدیق سروستانی، رحمت‌‌الله. (1369). انسان و شهرنشینی، مطالعات جامعه شناختی ، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، دوره یک، شماره 4، صص 226-198.
https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage
فاضلی، محمد. (1382). مصرف و سبک زندگی. قم: انتشارات صبح صادق. چاپ اول.
فنی، زهره. (1382). شهرهای کوچک رویکردی دیگر در توسعه منطقه‌‌ای. تهران: نشر آذرخش.چاپ اول
https://www.adinehbook.com/gp/product/9646294035
محمدی یگانه، بهروز و حسین‌‌زاده، اکبر. (1392). نقش عملکردی روستا-شهرها در توسعۀ روستاهای پیرامونی (مطالعۀ موردی: شهر زرین‌‌رود، شهرستان خدابنده)، فصلنامۀ برنامه‌‌‌‌ریزی منطقه‌‌ای، دانشگاه آزاد مرودشت، سال سوم، شمارۀ 11، صص 64-55.
https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=213991
مکانیکی، جواد، سرزهی، زهرا و اسکندرثانی، محمد. (1395). کارکرد فضایی شهرهای کوچک در ارتباط با روستاهای پیرامون (مورد شهر سربیشه)، فصلنامۀ اقتصاد فضا و توسعۀ روستایی، دانشگاه خوارزمی تهران، سال پنجم، شمارۀ 1، پیاپی 15، صص 60-43.
https://serd.khu.ac.ir/browse.php?a_id=2590&sid=1&slc_lang=fa
ممتاز، فریده. (1381). جامعه‌‌شناسی شهر. تهران: شرکت سهامی انتشار. چاپ دوم.
http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/642157
مهدوی‌‌کنی، محمدسعید. (1386). مفهوم سبک زندگی و گسترۀ آن در علوم اجتماعی، تحقیقات فرهنگی ، سال اول، شمارۀ 1.صص230-199.
نازک‌‌‌‌تبار، حسین؛ ملانیا جلودار، شهرام و حسینی دورنکلائی، سیده زهرا. (1394). تحلیلی بر نوسازی و کارکرد خانواده در استان مازندران،فصلنامه مطالعات زن و خانواده، دانشگاه الزهرا، دورۀ سوم، شمارۀ 2، صص 149-121.
https://jwfs.alzahra.ac.ir/article_2210.html
یاری‌‌حصار، ارسطو؛ حیدری، وکیل و نارینی، ریحانه. (1395). مطالعۀ تغییر سبک زندگی و اثرات و پیامدهای آن بر تولید و توسعۀ روستایی (مطالعۀ موردی: روستاهای شهرستان اردبیل)، مطالعۀ توسعۀ اجتماعی ایران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات، سال نهم، شمارۀ 1، صص 69-86.
http://jisds.srbiau.ac.ir/article_10526.html
 
 
 
Gottdicaner, M and, Hutchison. (2006). the new Urban Sociology Third Edition, Colorado: West View Press. https://doi.org/10.1002/9781118568446.eurs0467
Lynch, K, (2005). Rural-urban Interaction in the Developing World, Routledge, London and New York. https://doi.org/.10.4324/9780203646274
http://www.jicr.ir/article_75.html
Tacoli Cecilia, 1998, Rural-urban Interactions: a guide to the literature, Environment and Urbanization, Vol. 10, No. 1, PP. 147-166. . https://doi.org/10.1177/095624789801000105
Low, P and Freeman, I. (2007). “Fashion marketing to women in Kazakhstan”, Journal of Fashion Marketing and Management, 11 (1): 41-55. https://doi.org/10.1108/13612020710734391
Caves, Roger W. (2005). Encyclopedia of the City, London and New York: Rutledge.
https://books.google.com/books/about/Encyclopedia_of_the_City.html?id=xrD1iuM_2LgC
Lin. X, (2013). Gender, Modernity and Male Migrant Workers in China: Becoming a'modern'Man, London, Publisher London: Routledge, 4 Apr 2013, PP 150. DOI: https://doi.org/10.1017/S0305741014000897
Naz, A., Khan, W., Daraz, U., & Hussain, M. (2012). The Crises of identity: Globalization and its impacts on socio-cultural and psychological identity among Pakhtuns of Khyber Pakhtunkhwa Pakistan. Available at SSRN 2082990. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2082990