تبیین کیفیت‌‌های مورد انتظار از رودخانۀ‌ شهری به‌عنوان یک مکان‌ عمومی پایدار (مورد شناسی: اصفهان، اردبیل، اهواز و رشت)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری شهرسازی، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

2 دانشجوی ارشد برنامه‌ریزی شهری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

10.22111/gaij.2021.6147

چکیده

مردم با انگیزه‌های متفاوتی همچون ارتباط با طبیعت و گذراندن اوقات فراغت خود در فضاهای رودکنار شهری حضور می‌‌یابند؛ از‌این‌‌رو تبدیل همۀ فضاهای شهری مبتنی‌بر رودخانه‌ها به «مکان‌ عمومی پایدار» می‌بایست در زمرۀ رسالت‌های شهرسازی قرار گیرد. چنین مکان‌هایی، برای مطلوب‌ماندن در چرخۀ حیات خود و اثرگذاری بر شهر، رودخانه، مردم و محیط‌زیست باید کیفیت‌‌های متعددی داشته باشند؛ در پژوهش حاضر نیز نخست از طریق مرور ادبیات شاخص‌‌ها و معیارهای کیفیت، مکان‌‌های عمومی پایدار رودخانه‌محور شناسایی و استخراج شد و سپس با بررسی میدانی، نظرات مردم و کارشناسان در نمونه‌های موردی (رودخانه‌های بالیقلی اردبیل، زاینده‌رود اصفهان، کارون اهواز و زرجوب رشت) از طریق مشاهده، مصاحبۀ نیمه‌ساختار‌یافته و تکمیل پرسشنامۀ بسته، داده‌های لازم برای نظرسنجی شاخص‌‌‌ها و معیارها در نمونه‌های موردی گردآوری شدند و برای بررسی اعتبار نتایج، از آزمون اسمیرنف و t تک‌نمونه‌ای درجهت تبیین آن‌ها به کمک تحلیل عاملی در نرم‌‌افزار spss پرداخته‌شده‌است. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که برآورده‌شدن انتظارات و پاسخ به انگیزه‌های حضور مردم، می‌تواند به موفقیت و مطلوبیت این مکان‌ها بیانجامد و سازندۀ اصلی کیفیت مکان‌های عمومی پایدار رودخانه‌محور را می‌توان در قالب پایداری، تاب‌آوری، انسان‌مداری، کارایی و اثربخشی، همگانی و بازبودن، نگهداری و پرورش، انسجام و ارتباط طبقه‌بندی کرد. در ذیل این شاخص‌‌ها، معیارها و سنجه‌های مرتبط به‌طور کامل گنجانده ‌شده که ارزیابی نقاط ضعف و قوّت آن‌ها، برای بهبود وضع موجود یا راهنمایی عام برای توسعه‌های آتی در سه سطح کلان، میانی و تفصیلی، کارایی زیادی خواهد داشت. به‌عنوان یک نتیجۀ کلی می‌‌توان گفت کیفیت‌های موردنیاز، باید با اتکاء بر سازنده‌‌های مکان عمومی پایدار تأمین شوند و به محدودۀ رودکنار خلاصه نمی‌شوند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explain the Expected Qualities of an Urban River as a Sustainable Public Place (Case Study: Isfahan, Ardabil, Ahvaz and Rasht)

نویسندگان [English]

  • Seyed Mojtaba Safdar Nejad 1
  • Kamran Mahboobi 2
چکیده [English]

People with different motives such as connection with nature and spending leisure time are present in the urban space of riparian. Transforming all river-based urban spaces into "sustainable public places" is one of the missions of urban planning. such places, in order to be desired in its life cycle and impact on city / river / people and environment, have to be identified through observation, semi - structured interviews and analysis of closed questionnaire, data required to survey indices and criteria in case samples and to examine the validity of results, from smirnov and T - sample test to explain them with factor analysis in spss software. For this purpose, first the criteria and indicators of such places have been identified through literature review and then by reviewing case studies (Ardabil Baliqli, Isfahan Zayandehrood, Ahvaz Karun and Zarjoub Rasht rivers) and field studies of people and experts have been completed. Examination of case studies shows that river-based public places in these cities do not fully meet the motivations of the audience and do not meet their expectations. The research findings indicate that meeting the expectations and responding to the motivations of the presence of people can lead to the success and desirability of these places. Based on the literature on the subject and the opinion of the audience in the four rivers / cities studied, as well as the opinions of internal experts, the main manufacturer of the quality of sustainable river-based public spaces can be classified in the form of sustainability, endurance, Humanism, efficiency and effectiveness, publicity and openness, maintenance, cohesion and communication. Below these formations, criteria , indicators and related measures are completely included and can be displayed locally and at three levels: macro, intermediate and detailed. Identifying weaknesses and strengths will be very useful to improve the current situation or general guidance for future developments. As a general result, the required qualities should be provided by relying on sustainable public place formations and not briefly to the riparian.

کلیدواژه‌ها [English]

  • urban river
  • River-Based Sustainable Public Place
  • Public Place Life cycle
  • Consumer Behavior Model
اکتفایی، رقیه؛ شهرزاد شهریاری. (1394). تعیین معیارهای طراحی فضاهای شهری مجاور کرانه‌های آبی بر مبنای تجارب جهانی. سومین کنگره بین‌المللی عمران، معماری و توسعه شهری، تهران. https://civilica.com/doc/470695/
الیاسی، ابراهیم. (1392). اصول طراحی شهری پایدار در حاشیه رودخانه‌های شهری با رویکرد توسعه پایدار. اولین کنفرانس ملی معماری و شهرسازی اسلامی و ترسیم سیمای شهری پایدار با گذر از معماری ایرانی- اسلامی و هویت گمشده آن، زاهدان. https://civilica.com/doc/421979/
بختیاری، کیمیا. (1389). طراحی فضای شهری در کنار آب (با نگرش بر مسیل‌های شهری). شهر و ساختمان (مهندس علیرضا فرجام)، شماره 44 و 45، صص. 36-39.
بهزادفر، مصطفی. (1398). اصول طراحی دالان‌های دروازه‌ای شهر. دانشگاه علم و صنعت ایران، چاپ اول، تهران. http://www.iust.ac.ir/book_treasure.php?mod=viewbook&book_id=76361&slc_
بهمنش، فاطمه؛ تابان، محسن. (1393). بررسی معیارهای طراحی فضاهای شهری در محدوده‌های آب کنار. اولین کنفرانس ملی شهرسازی، مدیریت شهری و توسعه پایدار. https://civilica.com/doc/361699/
پاکزاد، جهانشاه. (1384). راهنمای طراحی فضاهای شهری در ایران. شرکت طرح و نشر پیام سیما، وزارت مسکن و شهرسازی و معماری، تهران. http://www.lib.ir/book/53757343/
پاکزاد، جهانشاه. (1385). مبانی نظری و فرایند طراحی شهری. انتشارات شهیدی، چاپ اول، تهران. https://arvinbookstore.com/%D8%AD%D8%B1%DB%8C
پورجعفر، محمدرضا. (1392). طراحی شهری محیطی آب کنار. دانشگاه تربیت مدرس، تهران. https://arvinbookstore.com/%D8%AD
تیبالدز، فرانسیس. (1387). ساختن شهرهای مردم‌پسند: ارتقای محیط عمومی در شهرهای کوچک و بزرگ، ترجمه: نابی، علی و قاسمی اصفهانی، مروارید، انتشارات روزنه. https://www.gisoom.com/book/1582758/
ثباتی، علی؛ طوسی، رئوفه. (1395). بررسی پروژه طراحی فضای شهری حاشیه رودخانه بابلرود و موانع تحقق‌پذیری آن، فصلنامه علمی- تخصصی معماری سبز، سال دوم، شماره 4. https://civilica.com/doc/681848/
چرمچی طوسی، شهرزاد؛ محمدنیاقرایی، فاطمه. (۱۳۹۵). بررسی معیارهای واجد ارزش مکان سازی پایدار در بهبود طراحی مکان شهری. سومین کنگره بین‌المللی پایداری در معماری و شهرسازی - دبی و مصدر، امارات متحده عربی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات. https://civilica.com/doc/631822/
حسنی پور، حانیه؛ صدیق، مرتضی. (۱۳۹۴). ارتقاء تعاملات اجتماعی در آبکناره های شهری منجیل. همایش بین‌المللی معماری عمران و شهرسازی در آغاز هزاره سوم، تهران. https://civilica.com/doc/413734/
دانشپور، سید عبدالهادی؛ چرخچیان، مریم. (1386). فضاهای عمومی و عوامل مؤثر بر حیات جمع. باغ نظر (پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر)، دوره4، شماره 7، صص. 19-28.http://www.bagh-sj.com/article_64.html
دیوسالار، اسد الله؛ شکری فیروز جاه، پری؛ فردوسی، سجاد. (1390). تحلیل مقایسه‌ای باززنده‌سازی فضاهای شهری ایران و تجارب جهانی موفق در حوزه مسیل‌ها و رودخانه‌های شهری. پژوهش‌های بوم‌شناسی شهری، دوره 2، شماره 4، صص. 79-95. http://ensani.ir/file/download/article/20150613132450-9916-38.pdf
ذکاوت، کامران؛ دهقان، یاسمن سادات. (1395). مدل مدیریت خلق مکان و مؤلفه‌های سازنده کیفیت در عرصه عمومی. معماری و شهرسازی آرمان‌شهر (مصطفی بهزادفر)، دوره 9، شماره 17، صص. 215-224. http://www.armanshahrjournal.com/article_44622_ddc9caa09ea1ee4c059f0604030afa3f.pdf
رشیدپور، نازیلا؛ سعیدی رضوانی، نوید. (1394). مقایسه تطبیقی عوامل مؤثر بر موفقیت فضای عمومی (خیابان و پارک) در ذهن و رفتار شهروندان آنکارا و تهران با تأکید بر نقش نظام برنامه‌ریزی فضای عمومی. مطالعات شهری (دانشگاه کردستان)، دوره4، شماره 14، صص. 5- 18. http://urbstudies.uok.ac.ir/article_12998_930fd5d5ec5eb77bae3e812cca5e28ae.pdf
رفیعیان، مجتبی؛ تقوایی، علی‌اکبر؛ خادمی، مسعود؛ علی پور، روجا. (1391). بررسی تطبیقی رویکردهای سنجش کیفیت در طراحی فضاهای عمومی شهری. دوفصلنامه معماری و شهرسازی ایران (انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران)، دوره 3، شماره 1، صص. 35-43. http://www.isau.ir/article_61953.html
سیدآبادی، مهتاب و سردره، علی‌اکبر (۱۳۹۲). بررسی ظرفیت‌ها و چارچوب‌های همراهی طراحی شهری در حفاظت اکولوژیک و باززنده‌سازی رودخانه‌های شهری؛ نمونه موردی رودخانه زرجوب و گوهررود رشت. همایش ملی معماری، فرهنگ و مدیریت شهری، کرج. https://civilica.com/doc/256231/
صفدرنژاد، سید مجتبی؛ دانشپور، سید عبدالهادی؛ بهزادفر، مصطفی. (1398). مکان‌های عمومی پایدار رودخانه‌ محور و سازند‌های مؤثر بر آنها (نمونه‌های موردی: رودخانه‌های شهری بالیخلو، زاینده‌رود، کارون و زرجوب). معماری و شهرسازی آرمان‌شهر (مصطفی بهزاد­فر)، پذیرش علمی به تاریخ 17/7/1398 برای انتشار.
صفدرنژاد، سید مجتبی؛ دانشپور، سید عبدالهادی؛ بهزادفر، مصطفی. (1399). بررسی تحلیلی تجدیدحیات رودخانه‌های شهری به‌مثابه مکان عمومی پایدار و تبیین مدل مفهومی آن (نمونه موردی: بالقلی چای (اردبیل)، زاینده‌رود (اصفهان)، کارون (اهواز)، زرجوب (رشت)). دوفصلنامه علمی معماری و شهرسازی ایران (مصطفی بهزادفر)، پذیرش علمی به تاریخ 18/9/1399 برای انتشار.
صفدرنژاد، سید مجتبی؛ دانشپور، سید عبدالهادی؛ بهزادفر، مصطفی. (1399). واکاوی سازوکارهای تجدید حیات رودخانه­های شهری به مثابه مکان­های عمومی پایدار. رساله دکتری دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران.
عابدی، سیما؛ کریمی مشاور، مهرداد (۱۳۹۲). تبیین مؤلفه‌های مؤثر در طراحی مکان پایدار با تکیه‌بر معیارهای ارتقاء کیفیت محیط. اولین همایش ملی جغرافیا، شهرسازی و توسعه پایدار، تهران. https://civilica.com/doc/266357/
قاسم‌زاده، بهنام؛ پژوهان، موسی؛ حاتمی نژاد، حسین؛ سجادزاده، حسن. (1393). تأثیر خشک‌سالی زاینده‌رود در تعاملات اجتماعی و فضاهای جمعی در اصفهان. محیط‌شناسی (دانشگاه تهران)، دوره 40، شماره 2، تابستان 1393، صص. 481-498. https://jes.ut.ac.ir/article_51214.html
کریمی، شیلان؛ فارسی محمدی پور، علیرضا؛ محمدزاده، حسین. (۱۳۹۲). سنجش عوامل کیفی تأثیرگذار بر فضاهای شهری با رویکرد تعاملات اجتماعی (نمونه موردی: شهرک بهاران سنندج).  اولین همایش ملی جغرافیا، شهرسازی و توسعه پایدار، تهران. https://civilica.com/doc/266938/
گلکار، کوروش. (1379). طراحی شهری پایدار در شهرهای حاشیه کویر. هنرهای زیبا (پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران)، دوره 8، شماره 1، صص. 43-52. https://jhz.ut.ac.ir/article_14015.html
مشکین فر، عادله؛ ذاکر حقیقی، کیانوش. (۱۳۹۴). طراحی فضای شهری با تأکید بر احیاء رودخانه. کنفرانس بین‌المللی عمران، معماری و زیرساخت‌های شهری، تبریز. https://civilica.com/doc/448078/
معین، محمد. (1386). فرهنگ فارسی معین، چاپ دوم، انتشارات نامن، تهران. https://www.gisoom.com/book/1666180/%D
موسی پور، محمد یاسر. (1396). تحلیلی بر مبانی هستی‌شناسی و معرفت‌شناسی نظریه برخاسته از زمینه، فصلنامه کیمیای هنر (وابسته به فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران)، دوره6، شماره 25، صص. 7-22. http://kimiahonar.ir/browse.php?a_id=1177&sid=1&slc_lang=fa
مؤیدی، محمد. (۱۳۹۲). ضرورت برنامه‌ریزی فضاهای عمومی شهری بومی بر مبنای الگوی ایرانی – اسلامی به‌منظور ارتقاء سطح هویت شهری. دومین همایش ملی معماری و شهرسازی اسلامی، تبریز. https://civilica.com/doc/289729/
میرمقتدایی، مهتا. (1385). پیشنهاد روشی برای تحلیل شخصیت شهر. مجله محیط‌شناسی (دانشگاه تهران)، دوره 32، شمارة 39، صص. 129 - 140. https://jes.ut.ac.ir/article_12355_28100d497ee8dc66e04612068ca42b29.pdf
میرمقتدایی، مهتا. (1388). معیارهای سنجش امکان شکل‌گیری، ثبت و انتقال خاطرات جمعی در شهر؛ مطالعه موردی تهـران. هنرهـای زیبا – معماری و شهرسازی (پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران)،دوره 1، شماره 37، صص. -5 16. https://journals.ut.ac.ir/article_27944_6a7c5a62c3542b1f0267d1d0e9cf3a83.pdf
نصیری، ماه منیر. (۱۳۹۴). مؤلفه‌های مؤثر بر طراحی فضاهای شهری پایدار. پنجمین کنفرانس بین‌المللی توسعه پایدار و عمران شهری، اصفهان. https://civilica.com/doc/509621/
نقصان محمدی، محمدرضا؛ دهقان، فاطمه؛ منتظری، مرجان. (1391). طراحی فضای شهری بوم گرا در توسعه‌های جدید شهری: آشتی توسعه و پایداری با تأکید بر طراحی بوم گرا در خیابان‌های شهر یزد. معماری اقلیم گرم و خشک (دانشگاه یزد)، دوره2، شماره 2، صص. 81 – 98. http://smb.yazd.ac.ir/article_66_d2e66b5b945097d41b6c8e00a0b37bf7.pdf
 
Akhavan, M. (2011). "Public spaces along new urban waterfronts. Study of public spaces along waterfronts in changing harbor cities in Europe: Barcelona, Genoa and Lisbon", Master degree, Politecnico di Milano, Italy. https://www.politesi.polimi.it/handle/10589/38761
Al-Shams, Ahmed Raad; Ngah, Kamarudin; Zakaria, Zaherawati; Noordin, Nazni; Zool Hilmie, Mohd; Sawal, Mohamed. (2013). "Waterfront Development within the Urban Design and Public Space Framework in Malaysia", Asian Social Science; Vol. 9, No. 10; Published by Canadian Center of Science and Education. http://www.ccsenet.org/journal/index.php/ass/article/view/29404
American Planning Association (2017) "Characteristics and Guidelines of Great Public Spaces",Available at:. https://www.planning.org/greatplaces/spaces/characteristics.htm
Andini, D. N (2013). "EXPLORING THE SOCIAL LIFE OF URBAN RIVERFRONT PUBLIC SPACE A case study of Sudirman and Tendean Riverfront Quay in Banjarmasin", LANTING Journal of Architecture, V. 2, No. 1, pp. 36-50. https://edepot.wur.nl/176208
Bentley, I.; Alcock, A., Murrain, P., McGlynn, S.; Smith, G. (1985). "Responsive environments: A manual for designers", London, The Architectural Press. https://www.routledge.com/Responsive-Environments/McGlynn-Smith-Alcock-Murrain-Bentley/p/book/9780750605663
Bertsch, H. (2008). "The key elements to successful waterfront design", Real Estate Weekly, 54, 39. https://smartnet.niua.org/sites/default/files/resources/487-494.pdf
Breen, A.; Rigby, D. (Eds) (1994). "Waterfronts:cities reclaimtheir edge", Unitedstate, McGraw-Hill, Inc. https://www.worldcat.org/title/waterfronts-cities-reclaim-their-edge/oclc/623819444
Bruttomesso, R. (2006). "Waterfront development: A strategic choice for cities on water", Waterfront Development Foruum: China Maritime 2nd, Hongkong. https://www.harbourbusinessforum.com/download/060303_transcript.pdf
Carmona, M. (2009). "Sustainable urban design: principles to practice", Journal of Sustainable Development, Vol. 12, No. 1, pp. 48-77. https://scihub.se/https://doi.org/10.1504/IJSD.2009.027528
Carmona, M.; Heath, T.; Oc, T.; Tiesdell, S. (2003). "Public places, Urban spaces: The Dimension of Urban Design", Architectural press of Elsevier, Burlington. https://www.routledge.com/Public-Places-Urban-Spaces-The-Dimensions-of-Urban-Design/Carmona/p/book/9781138067783

Carmona, M.; Punter, J. (1997). "The Design Dimension of Planning", Routledge, 432.https://www.routledge.com/The-Design-Dimension-of-Planning-Theory-content-and-best-practice-for/Carmona Punter/p/book/9780415512282

Carr, S.; Francis, M.; Rivlin, L.G.; Stone, A.M. (1992). "Public Space", Cambridge University press, Cambridge. https://scihub.se/http://dx.doi.org/10.1016/j.jenvp.2012.07.002
Dempsey, N. (2009). "Are good-quality environments socially cohesive? Measuring quality and cohesion in urban neighborhoods", Town Planning Review 80 (3), pp. 315-345. https://www.jstor.org/stable/27715105?seq=1
Gehl, J. (1987). "Life Between Buildings: Using Public Space", Van Nostrand Reinhold. https://www.academia.edu/29430383/jan_Gehl_Life_Between_Buildings
Ghavampour, E. (2013). "Sustainability in Public Space and the Changing View of Nature", 6th Making Cities Liveable Conference, in conjuction with the Sustainable Transformation Conference, Melbourne (VIC). https://www.academia.edu/8422878/Sustainability_in_Public_Space_and_the_Changing_View_of_Nature
Hou, D. (2009). "Urban Waterfront Landscape Planning", Master thesis, Blekinge Institute of Technology, Karlskrona, Sweden. https://www.divaportal.org/smash/get/diva2:828355/FULLTEXT01.pdf
Hussein, H. (2006). “Urban recreational riverfronts: Successful revitalization elements”, Journal of Design and the Built Environment, 1(2). https://core.ac.uk/download/pdf/162013806.pdf
Jacobs, A.; Appleyard, D. (2007). "Toward an Urban Design Manifesto", Journal of the American Planning Associatio, pp. 112-120 (Published online: 26 Nov 2007.). https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/01944368708976642
Jin, Jiayi (2013). "Urban Waterfront Regeneration - an evaluation of public open space in Kop van Zuid, Rotterdam", University of Nottingham, Nottingham, England. https://www.researchgate.net/profile/Jiayi-Jin/publication/308061687_
Kaplan, Cincin Seda; Erdoghan, Nevnihal (2016). "The Evaluation of waterfront as a public space in terms of the quality concept, case od Maltepe Fill Area", 13th International conference “Standardization, Prototypes and Quality: A means of Balkan countries collaboration”, Brasov, Romania. https://www.researchgate.net/publication/335421842_The_Evaluation_of_Waterfront_as_a_Public_Space_in_Terms_of_the_Quality_Concept_Case_of_Maltepe_Fill_Area
Kent, E. (2007). "Mistakes by the Lake, River, or Sea", Available on: https://www.pps.org/article/waterfrontsgonewrong
Krier, L. (2011). "The Architecture of Community", Washington, DC: Island Press. https://www.amazon.com/Architecture-Community-Leon-Krier/dp/1597265799
Lerup, L. (1972). "Environmental and Behavioral Congruence as a Measure of Goodness in Public Space: The case of Stockholm", Ekistics, 204, November, pp. 341-358.
Lokaitou Sideries, A.; Banerjee, T. (1998): "Urban Design Downtowns: Poetics of Form", University of California press. https://www.amazon.com/Urban-Design-Downtown-Poetics-Politics/dp/0520209303
Lynch, K.; Hack, G. (1984). "Site Planning", MIT Press, Cambridge. https://scihub.se/https://doi.org/10.1177%2F0739456X8500500108
Mabel, J.;Lehman, S.; Sivam, A. (2013). "The sustainable design of Water's Edge Public Spaces in the Asia Pacific region: smaller scale Australian examples and case studies in Sydney, Hong Kong and Singapore", State of Australian Cities Conference. https://www.semanticscholar.org/paper/The-sustainable-design-of-Water's-Edge-Public-in in-John Lehmann/
Madanipour, A. (2003). "Public and Private Spaces of the city", Routledge, London a,d Newyork. https://www.researchgate.net/publication/236144085_Public_and_Private_Space_of_the_City
Marcus, C.C.; Francis, C. (1990). "People Place: Design Guidelines for Urban Open Space", Van Nostrand Reinhold, Newyork. https://books.google.com/books/about/People_Places.html?id=tFVLm-A5hEgC
MacKenzie, Annah (2015). “Place making And Place- Led Development”, (Available at: https://www.pps.org/reference/placemaking-and-place-led-development-a-new
Moretti, M. (2008(. "Cities on Water and Waterfront Regeneration: A Strategic Challenge for the Future", Grundtvig, II meeting Rivers of Change- River/ Cities Warsaw, Poland. http://www.rivercities.nazwa.pl/www/download/m.moretti_warsaw2008.pdf
New Zealand Ministry of Justice (2005). "National Guidelines for Crime Prevention through Environmental Design in Newzealand; Part 1: Seven Qualities of Safer Places", NewZealand. https://www.justice.govt.nz/assets/Documents/Publications/cpted-part-1.pdf
Oldenburg, R. (1989). "The Great Good Place: Café, Coffee shops, Community centers, Beauty Parlors, General Stores, Bars, Hangouts, and how they Get you Through the Day", Paragon House, Newyork. https://books.google.com/books/about/The_Great_Good_Place.html?id=fmPaAAAAMAAJ
Project for Public Spaces (2009-C). "9 Steps to Creating a Great Waterfront", Available on: https://www.pps.org/article/stepstocreatingagreatwaterfront
Radfar, M.R. (2013). "A generic gramework for analyzing places in the public arena of cities: A mixed- methods syudy of cities across cultures", degree of Doctor of Philosophy, University of Northumbria, Newcastle, England. http://nrl.northumbria.ac.uk/id/eprint/17559/1/radfar.mohammad_phd.pdf
Rostami, R.; Lamit, H.; Khoshnava, S. M.;  Rostami, R. (2016). "Successful public places: A case study of historical Persian gardens", Urban Forestry & Urban Greening, Volume 15, pp. 211-224. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1618866715001211
Rukiah, S.; Zainora, M. (2012). "Green infrastructure in waterfront development towards achieving sustainable environment: the case of Muar riverside", Malaysia, pp. 1-6. https://publications.waset.org/9999016/sustainable-urban-waterfronts-using-sustainability-assessment-rating-system
Scottish Executive (2017). "Designing Places: A Policy Statement for Scotland", pp. 11-12. https://www.pkc.gov.uk/media/10571/DesigningStreets/pdf/Designing_Streets.pdf?m=634787375524630000
Torre, L.A. (1989). "Waterfront development", Newyork, Van Nostrand Reinhold. https://www.worldcat.org/title/waterfront-development/oclc/582036779
Urban Design Associate (2005). "Sustainability framework", Toronto: Toronto waterfront Revitalization corporation, PP. 41. https://waterfrontoronto.ca/nbe/wcm/connect/waterfront/bcc3810a-b3ae-46bd-b9b5-fc88d52f90c8/4a1fe4722fcae.pdf?MOD=AJPERES
Urban Redevelopment Authority of Singapore (2018). "What makes a good public space", Accessible at: https://www.ura.gov.sg/ms/OurFavePlace/about/a-good-public-place
Van Raaij, W.F. (1983). "Shopping Center Evaluation and Patronage in the city of Rotterdam", Economic Psychology, 27. http://alexandria.tue.nl/openaccess/Metis124381.pdf
Waterfront center (1999). "Urban Waterfront Manifesto ",Cape May, New Jersey, USA. http://www.waterfrontcenter.org/about/manifesto.htm
Whyte, W.H. (1980)."The Social Life of Small Urban Spaces". Project for Public Space, New York. https://www.booksfree.org/the-social-life-of-small-urban-spaces-by-william-h-whyte-pdf/
Xue, Bin Xia; Bi, Bing Shi. (2012). "The Evaluation on the Suitability of Public Place in Contemporary Urban Design", Advanced Materials Research: Advances in Civil Engineering and Architecture Innovation, Vol. 368-373, pp. 1862-186. https://scihub.se/http://dx.doi.org/10.4028/www.scientific.net/AMR.368-373.1862
Yassin, A. B., Eves, C.; Mcdonagh, J. (2010). "An Evolution of waterfront Development in Malaysia", 16th Pacific Rim Real Estate Society Conference Wellington, pp 1-17. https://eprints.qut.edu.au/39541/
Li Zhang, M.S. (2002). "AN EVALUATION OF AN URBAN RIVERFRONT PARK; RIVERFRONT PARK, SPOKANE, WASHINGTON", A thesis submitted in partial fulfillment of the requirements for the degree of MASTER OF SCIENCE IN LANDSCAPE ARCHITECTURE, WASHINGTON STATE UNIVERSITY The Department of Horticulture and Landscape Architecture. https://research.libraries.wsu.edu/xmlui/handle/2376/75