بررسی نقش مشارکت شهروندان در برنامه‌ریزی و توسعۀ پایدار محله‌ای شهر سنندج

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ کارشناسی‌ارشد برنامه‌ریزی شهری، گروه شهرسازی، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران

2 استادیار گروه شهرسازی، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران

10.22111/gaij.2021.6209

چکیده

در طی سال‌های اخیر، مشارکت عمومی به یکی از ابزارهای مؤثر و عنصر کلیدی در فرایند تصمیم‌گیری در حوزه‌های فعالیتی با هدف ارتقای کیفیت زندگی شهروندان به‌ویژه در کشورهای تحت‌توسعه تبدیل شده‌است؛ درهمین‌راستا تحقیق حاضر نیز با هدف بررسی نقش مشارکت شهروندان در برنامه‌‌ریزی و توسعۀ پایدار شهر سنندج، در چهار محله از چهار بافت موجود شهر سنندج انجام گرفته‌است. این پژوهش ضمن تأکید بر جنبۀ کاربردی‌بودن آن، برمبنای پارادایم پراگماتیسم و با فن پیمایشی و به روش توصیفی-تحلیلی انجام‌ گرفته‌است. شیوۀ جمع‌آوری داده‌ها برمبنای پرسشنامۀ محقق‌ساخته بوده‌است. جامعۀ آماری، محله‌‌های شهر سنندج است که در آن به‌صورت هدفمند چهار محله (چهارباغ، صفری، تقتقان و زیباشهر) از نواحی و بافت‌‌های مختلف شهر سنندج انتخاب شد. به‌منظور انجام تجزیه‌وتحلیل داده‌‌ها، از آزمون‌‌های آماری t تک‌نمونه‌‌ای، فریدمن، تعقیبی توکی، ضریب رگرسیون چندمتغیره و مدل معادلات ساختاری در قالب نرم‌‌افزارهای SPSS، AMOS وARC GIS  استفاده‌ شده‌است. نتایج حاصل از آزمون t تک‌نمونه‌‌ای نشان داد که سطح مشارکت ساکنان شهر سنندج در برنامه‌‌ریزی و توسعۀ پایدار محله‌‌ای با میانگین 39/2 در سطح ضعیف و پایینی بوده‌است؛ برهمین‌اساس بیشترین نوع مشارکت ساکنان در حوزۀ مشارکت مالی با میانگین 61/2 و کم‌‌ترین میزان مشارکت ساکنان نیز مربوط به مشارکت سیاسی با میانگین 63/1 بوده‌است. یافته‌‌های حاصل از رگرسیون چندمتغیره نشان داد که متغیرهای مستقل توانسته‌اند حدود 45% از تغییرات متغیر وابسته (مشارکت محله‌‌ای) را تبیین کنند. از سوی دیگر، تکنیک معادلات ساختاری نشان داد که عامل آگاهی با بار عاملی 86/0 دارای بیشترین تأثیر و عامل احساس خوداثربخشی با بار عاملی 40/0 دارای کم‌‌ترین تأثیر بر میزان مشارکت ساکنان بوده‌‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating The Role of Citizen Participation in Sustainable Neighborhood Planning and Development in Sanandaj City

نویسندگان [English]

  • Osman Fathi 1
  • Farzin Charehjoo 2
چکیده [English]

In recent years, public participation has become one of the most effective tools and key elements in the decision-making process in areas of activity aimed at improving the quality of life of citizens, especially in developing countries. In this regard, the present study was conducted to investigate the role of citizen participation in planning and sustainable development of Sanandaj, in four neighborhoods of the four tissues of Sanandaj. In this regard, the present study was conducted to investigate the role of citizen participation in sustainable planning and development of the neighborhood of Sanandaj. This research, while emphasizing its practicality, is based on the paradigm of pragmatism and is carried out with a descriptive-analytical method. The data collection method was based on a researcher-made questionnaire. The statistical population is the neighborhoods of Sanandaj city, in which four neighborhoods (Chaharbagh, Safari, Taqtaqan and Zibashahr) were purposefully selected from different areas and textures of Sanandaj city. Single-sample t-test, Friedman, Tuckey tracking, multivariate regression coefficient, and structural equation modeling were used in the form of SPSS, AMOS, and ARC GIS software to perform data analysis. The results of t-test showed that the level of participation of Sanandaj residents in sustainable planning and development of the neighborhood with an average of 2.39 was low and low. Accordingly, the highest type of participation of residents in the field of financial participation with an average of 2.61 and the lowest level of participation of residents was related to political participation with an average of 1.63. Findings from multivariate regression showed that the independent variables were able to explain about 45% of the changes in the dependent variable (neighborhood participation). On the other hand, the structural equation technique showed that the awareness factor with a factor of 0.86 had the greatest effect and the self-efficacy factor with a factor of 0.40 had the least effect on the participation of residents.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Participatory Planning
  • Neighborhood-Oriented
  • Neighborhood Sustainability
  • Sanandaj City
‏‫ارجمند سیاه پوش، اسحق (۱۳۹۴)، «ارزیابی متغیرهای وضعیت توسعه پایدار شهری در شهر اندیمشک و ارائه مدل متناسب‏»، مطالعات توسعه اجتماعی ایران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، 8(1)، 67-83.  http://jisds.srbiau.ac.ir/article_9233.html.
‏‫ارجمندی، مهدی؛ یعقوبی زاده، سوده؛ و نسائی، حسین (۱۳۹۵)، «جایگاه شناخت نظریه های برنامه ریزی مشارکتی در پیشبرد اهداف برنامه ریزی شهری‏»، مقاله ارائه شده در سومین کنفرانس بین المللی دستاوردهای نوین پژوهشی در مهندسی عمران، معماری و مدیریت شهری، تهران - کنفدراسیون بین المللی مخترعان جهان (IFIA)، دانشگاه جامع علمی کاربردی. 1-13.  https://civilica.com/doc/537691/.
‏‫براتی، ناصر؛ حیدری، فردین؛ و ستارزاد فتحی، مانی (۱۳۹۸)، «به سوی فرایندی دموکراتیک در برنامه‌ریزی و طراحی شهری؛ ارزیابی وضعیت مداخلۀ شهروندان در برنامه‌ها و پروژه‌های شهری ایران‏»، باغ نظر، پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر، 16(76)، 5-20.  http://www.bagh-sj.com/article_93430.html.
‏‫توکلی نیا، جمیله؛ محمدیان مصمم، حسن؛ ضرغامی، سعید؛ و آقایی، پرویز (۱۳۹۵)، «تحلیلی بر نقش مشارکت شهروندان در پایداری محله مورد پژوهی: محلات جماران و ولنجک‏»، پژوهش های دانش زمین، دانشگاه شهید بهشتی، 7(26)، 130-145.  http://esrj.sbu.ac.ir/article_95943.html.
‏‏‫دانشپور، سیدعبدالهادی؛ و غفاری آذر، زهرا (۱۳۹۹)، «طراحی شهری با رویکرد مشارکت همکار یجویانه، از ایده تا طرح موردپژوهی: میدان هروی تهران‏»، باغ نظر،پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر، 17(82)، 5-20.  http://www.bagh-sj.com/article_99233.html.
‏‫رزاقی اصل، سینا؛ صمد ی حسین آباد، سمیرا؛ و حیدری، تیمور (۱۳۹۶)، «امکان سنجی استفاده از تکنیک های متناسب طراحی شهری مشارکتی مبتنی بر بستر و ظرفیت های اجتماعی - مکانی ( نمونه موردی: بازار نوغان مشهد)‏»، مدیریت شهری، سازمان شهرداری ها و دهیاریهای کشور، (47)، 61-74. https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=488812.
‏‫رفیع، ابوالفضل؛ شیری پور، مهدی؛ و موسوی، سیدرفیع (۱۳۹۴)، «رویکرد برنامه ریزی مشارکتی راه حلی برای توسعه شهری‏»، مقاله ارائه شده در نخستین همایش ملی جامعه، معماری و شهر، تهران - موسسه پژوهشی معماری و شهرسازی شبستان -انجمن جامعه شناسی ایران.  https://civilica.com/doc/590508/.
‏‫رفیعیان، مجتبی؛ آجیلیان ممتاز، شیوا؛ و شیری پور، مهدی (۱۳۹۳)، «رویکرد برنامه‌ریزی وکالتی در برنامه‌ریزی شهری (موردپژوهی: شهر سبزوار، محلۀ گلستان)‏»، پژوهش های جغرافیایی برنامه ریزی شهری، موسسه جغرافیا، 2(3)، 277-301.  https://jurbangeo.ut.ac.ir/article_53057.html.
‏‫زیاری، کرامت الله؛ نیک پی، وحید؛ و حسینی، علی (۱۳۹۲)، «سنجش میزان مشارکت شهروندان در مدیریت شهری بر اساس الگوی حکمرانی خوب شهری - مطالعه موردی؛ شهر یاسوج‏»، مسکن و محیط روستا، پژوهشکده سوانح طبیعی، 32(141)، 69-86.  http://jhre.ir/article-1-223-fa.html.
‏‫شماعی، علی؛ آقایی، پرویز؛ و حیدری، سامان (۱۳۹۳)، «بررسی و تحلیل میزان مشارکت شهروندان در مدیریت شهری با تاکید بر مدیریت محله (مطالعه موردی: محله جماران، ناحیه چهار، منطقه یک تهران)‏»، فصلنامه مطالعات مدیریت شهری، دانشگاه آزاداسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، 5(16)، 31-43.  http://ums.srbiau.ac.ir/article_6444.html.
‏‫محمد سعید ایزدی؛ مجید روستا؛ و نگین امیری (۱۳۹۵)، «سیری بر تجربۀ شهرسازی اجتماعی (مشارکتی) در بازآفرینی محلات غیررسمی شهر مدلین در کشور کلمبیا‏»، مجله هفت شهر، شرکت بازآفرینی شهری ایران، 4، 134-151.  http://www.haftshahrjournal.ir/article_24607.html.
 
Amado, Miguel; Santos, C. V.; & da Silva, Vítor Guerreiro. (2009). Public participation in sustainable urban planning. World Academy of Science, Engineering and Technology, (53), 405-413. https://doi.org/10.1016/j.proeng.2011.11.2032.
Bednarska-Olejniczak, Dorota; Olejniczak, Jarosław; & Svobodová, Libuše. (2019). Towards a Smart and Sustainable City with the Involvement of Public Participation—The Case of Wroclaw. Sustainability, 11(332), 1-32. https://doi.org/doi:10.3390/su11020332
Camagni, Roberto; Capello, Roberta; & Nijkamp, Peter. (1998). Towards sustainable city policy: an economy-environment technology nexus. Ecological Economics, 24(1), 103-118. https://doi.org/10.1016/S0921-8009(97)00032-3.
Dias, Nelson. (2018). HOPE FOR DEMOCRACY 30 Years of Participatory Budgeting Worldwide. Portugal: Epopeia Records & Oficina coordination. https://www.semanticscholar.org/paper/HOPE-FOR-DEMOCRACY-30-Years-of-Participatory-Dias/51b4b59f130c3593af9e721791c51b4e3fdcf1d0.
Dienel, Hans-Liudger; Shirazi, Reza; Schröder, Sabine; & Schmithals, Jenny. (2017). Citizens’ Participation in Urban Planning and Development in Iran. London: Routledge. https://www.researchgate.net/publication/319325390_Citizens'_Participation_in_Urban_Planning_and_Development_in_Iran.
Falanga, Roberto. (2020). Participatory Design: Participatory Urban Management. https://doi.org/https://doi.org/10.1007/978-3-319-71061-7_7-1
Hosseini, Ali; Pourahmad, Ahmad; Taeeb, Ali; Amini, Milad; & Behvandi, Sara. (2017). Renewal strategies and neighborhood participation on urban blight. International Journal of Sustainable Built Environment, 6, 113-121. https://doi.org/http://dx.doi.org/10.1016/j.ijsbe.2017.03.004.
Juillet, Anne; Rajotte Sauriol, Geneviève; & Rochette, Annie. (2015). PARTICIPATORY URBAN PLANNING Planning the city with and for its citizens. Public Health Agency of Canada: the Montréal Urban Ecology Centre. http://dx.doi.org/10.17645/up.v5i2.3021.
Karimifard, L. (2016). Urban sustainable development from public participation in urban management. International Journal of Human Capital in Urban Management, 1(2), 141-148. https://doi.org/http://dx.doi.org/10.22034/ijhcum.2016.01.02.008.
Kunze, Antje; Halatschx, Jan; Maldaner Jacobi, Martina; Turkienicz, Benamy; & Schmitt, Gerhard. (2011). A Conceptual Participatory Design Framework for Urban Planning. In Proceedings of the 29th Conference on Education in Computer Aided Architectural Design in Europe, Ljubljana, Slovenia. https://www.research-collection.ethz.ch/handle/20.500.11850/39717.
Lewis, Rachel; & Owens, Rebecca. (2016). CO-CREATING THE URBAN FUTURE THE AGENDA OF METROPOLISES, CITIES AND TERRITORIES. United Cities and Local Governments Cités et Gouvernements Locaux Unis Ciudades y Gobiernos Locales Unidos: Diputació de Barcelona (Province of Barcelona) and European Commission. https://www.uclg.org/sites/default/files/gold_iv_executive_sumary.pdf.
Macoun, Milan. (2011). PARTICIPATORY PROCESS – THE WAY TO SUSTAINABILITY IN URBAN DESIGN AND SPATIAL PLANNING. In Worskhop W3-2011, At CTU in Prague. https://doi.org/DOI: 10.13140/2.1.2563.3927.
Mahdavinejad, Mohammadjavad; & Amini, Masoome. (2011). Public Participation for Sustainable Urban Planning in Case of Iran. Procedia Engineering, 21, 405-413.https://doi.org/10.1016/j.proeng.2011.11.2032.
Moore, Trivess; & Doyon, Andréanne. (2018). The Uncommon Nightingale: Sustainable Housing Innovation in Australia. Sustainability, 10(10), 1-18. https://doi.org/10.3390/su10103469.
Ntrenogianni, A; Kostopoulou, P Tzika; Tzifa, A; & Liapi, K. (2015). Participatory planning and design: proposals for abandoned areas of the urban fabric in Greece. In Changing Cities: Spatial, Design, Landscape & Socio-economic Dimensions. Porto Heli, Peloponnese, Greece. https://www.researchgate.net/publication/303818816_Participatory_planning_and_design_proposals_for_abandoned_areas_of_the_urban_fabric_in_Greece?enrichId=rgreq-e9ece97b44e7d7d9212ffcdf4b0d39a5-XXX&enrichSource=Y292ZXJQYWdlOzMwMzgxODgxNjtBUzozNjk5ODU3ODk2Nzc1NzRAMTQ2NTIyMjg5NDUyMA%3D%3D&el=1_x_2&_esc=publicationCoverPdf.
Pieter, Meine; & Dijk, van. (2014). Managing Cities in Developing Countries: The Theory and Practice of Urban Management illustrated edition. dward Elgar Publishing. https://www.amazon.com/Managing-Cities-Developing-Countries-Management/dp/1845428803.
Quick, Kathryn S.; & Bryson, John. (2016). Theories of public participation in governance. Edward Elgar. https://www.researchgate.net/publication/282733927_Theories_of_public_participation_in_governance?enrichId=rgreq-9beee8c959c7c5da295fda4116584796-XXX&enrichSource=Y292ZXJQYWdlOzI4MjczMzkyNztBUzozMjk4NDk4NTcxNjczNjFAMTQ1NTY1Mzc0MjM5NQ%3D%3D&el=1_x_2.
Rahmani, Aida; & Charehjoo, Farzin. (2013). Sustainable Design Of The Mountainous Tourist Recreational Spaces (Case Study: Abidar Park In Sanandaj City). International Journal of Engineering Science Invention, 2(11), 22-28. https://www.researchgate.net/publication/331356547_Sustainable_Design_Of_The_Mountainous_Tourist_Recreational_Spaces_Case_Study_Abidar_Park_In_Sanandaj_City.
Stelzle, Benjamin; & Noenniga, Jörg Rainer. (2017). A Database for Participation Methods in Urban Development. Procedia Computer Science, (112), 2416-2425. https://doi.org/10.1016/j.procs.2017.08.173.
Varol, Cigdem; Ercoskun, Ozge Yalciner; & Gurer, Nilufer. (2011). Local participatory mechanisms and collective actions for sustainable urban development in Turkey. Habitat International, 35(1), 9-16. https://www.researchgate.net/publication/282733927_Theories_of_public_participation_in_governance.
Warren Smith, Richard. (1973). A theoretical basis for participatory planning. Policy Sciences, (4), 275-295. https://www.jstor.org/stable/4531532.
Wilson, Patricia. (2017). The Methods, Impacts, and Need for Youth Involvement of the Planning Process In Upgrading Informal Settlements (Master of Science in Community and Regional Planning). The University of Texas at Austin, Faculty of the Graduate School. https://repositories.lib.utexas.edu/handle/2152/63741.
Zientara, Piotr; Zamojska, Anna; & Cirella, Giuseppe. (2020). Participatory urban governance: Multilevel study, 15(2), 1-23. https://doi.org/https://doi.org/10.1371/journal.pone.0229095.