ارزیابی شاخص‌های اقتصادی محلات منطقۀ 15 کلان‌شهر تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 د انشجوی دکتری جامعه شناسی( توسعه و اقتصاد) گروه جامعه شناسی،دانشکده علوم انسانی،دانشگاه آزاد اسلامی ،تهران مرکز

2 استادیار گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی –دانشکده علوم انسانی ،گرمسار، سمنانُ

3 استاد تمام گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تهران

10.22111/gaij.2021.6214

چکیده

درحال‌حاضر، توزیع فضایی متعادل خدمات و شاخص‌های اقتصادی، یکی از مشکلات مدیریت شهری در پاسخگویی به شهروندان است. رشد و گسترش‌ کالبدی کلان‌شهر تهران و توزیع‌ نامناسب و ناهماهنگ امکانات و خدمات شهری، یکی از عوامل شکل‌گیری نابرابری در میان مناطق شهر تهران است؛ بنابراین هدف این مقاله، ارزیابی و تحلیل سطوح برخورداری محلات منطقۀ 15 از لحاظ برخورداری از شاخص‌های اقتصادی و تعیین رتبه‌بندی محلات است. پژوهش حاضر ازنظر هدف، در حیطۀ پژوهش‌های کاربردی و از‌نظر گردآوری اطلاعات، در حیطۀ پژوهش‌های پیمایشی قرار گرفته‌است. جامعۀ آماری را ساکنان محلات تشکیل داده‌‌اند که از بین ساکنان محلات، 341 نفر به‌عنوان نمونه به روش غیراحتمالی هدفمند قضاوتی درجهت تکمیل پرسشنامه انتخاب شدند. در پژوهش حاضر به‌منظور جمع‌‌آوری داده‌ها، از پرسشنامه و مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته استفاده شد. برای تحلیل داده‌‌ها از روش تحلیل شبکۀ ANP و برای رتبه‌بندی محلات از روش تاپسیس استفاده شده‌است. یافته‌ها حاکی از آن است که در بین شاخص‌‌های اقتصادی، توان پرداخت هزینه‌های زندگی با وزن 154/0 رتبۀ اول، میزان پس‌انداز ماهیانه با وزن 153/0 رتبۀ دوم و استطاعت تأمین مسکن با وزن 131/0 رتبۀ سوم را کسب کرده‌است. براساس روش تاپسیس، ابوذر ناحیۀ 2 رتبۀ اول‌، افسریۀ جنوبی ناحیۀ 5 رتبۀ دوم و مشیریه ناحیۀ 4 رتبۀ سوم را کسب کرده‌است. براساس یافته‌‌ها، پیشنهاد می‌‌شود که شهرداری با حمایت و مشارکت نهادهای دولتی درجهت کاهش فاصلۀ طبقاتی، توزیع برابر منابع، فراهم‌کردن مسکن مناسب و شرایط پایدار اقتصادی برای همۀ افراد، اقدامات و سرمایه‌گذاری برای زیرساخت حمل‌ونقل عمومی، برنامه‌‌ریزی منسجم درجهت استفاده از منابع، فرصت برابر به‌منظور دستیابی همۀ افراد به مشاغل را دربرگیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

--

نویسندگان [English]

  • batool hosein poor 1
  • dr.hooshang zahiri 2
  • dr.meysam moosaei 3
چکیده [English]

--

زبردست، اسفندیار. (1390). کاربرد فرایند تحلیل شبکه‌‏ای در برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای با استفاده از تحلیل شبکه، نشریۀ هنرهای زیبا معماری و شهرسازی، دورۀ دوم، شمارۀ 41، صص 90-79.
بریم‌نژاد، ولی؛ صدرالاشراقی، مهریار. (1384). مدل‌‌بندی پایداری در منابع آب با استفاده از تکنیک‌‌های تصمیم‌‌گیری چندمعیاره، مجله علمی پژوهشی علوم کشاورزی علوم کشاورزی،سال یازدهم،شماره 4  ، صص 18-1.
برزگر، صادق؛ بخشی، امیر؛ حیدری، محمدتقی. (۱۳۹۷). تبیین پایداری اجتماعی ـ اقتصادی در شهرهای کوچک با رویکرد توسعه پایدار (نمونه: شهرهای کوچک شمال ایران) فصلنامه مجلس و راهبرد، دوره بیست و ششم، شماره پیاپی نودوهفت، صص 38-5.
 
بزی ،خدارحم ؛ موسی زاده ،حسین؛ حسین نژاد،مجتبی(1396). سنجش پایداری اقتصادی و اجتماعی محله های شهری با استفاده از تکنیک تصمیم گیری چند معیاره (AHP) (مورد شناسی: محله های منطقه یک شهری گرگان)،نشریه جغرافیا و آمایش شهری –منطقه ای،دوره 7،شماره25،صص124-105.
محمدزاده،پرویز؛ متوسلی ،محمود؛ بهشتی، محمدباقر؛اکبری ؛ اکرم(1398). بررسی تأثیر خلاقیت بر توسعه اقتصادی در ایران ،مجله پژوهش های اقتصادی ایران،سال بیست و چهار، شماره 78،صص 91-61 .
توسلی، غلام عباس. (1374). نظریه‌های جامعه‌شناسی. تهران: انتشارات سمت.
خاکپور، براتعلی و همکاران. (1388). نقش سرمایۀ اجتماعی در توسعۀ پایدار محله‌ای. مجلۀ جغرافیا و توسعۀ ناحیه‌‌ای، دوره 7، شمارۀ 12.صص81-55.
خورشیدی، رضا؛ حبیب پور، کرم ،کرمپور، روزا. (1397). تعامل بین سبک زندگی پایدار و توسعۀ پایدار خانواده‌های روستایی، فصلنامۀ علمی-پژوهشی رفاه اجتماعی ،دوره 18، شماره 68،صص297-261.
سرایی، محمدحسین؛ لطفی، صدیقه؛ ابراهیمی، سمیه. (۱۳۸۹). ارزیابی و سنجش سطح پایداری توسعة محلات شهر بابلسر، مجلۀ پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، سال اول، شمارۀ 2، صص 60-37.
سایت شهرداری منطقه 15.
شفیعا، سعید. (1391). ﺑﺮرﺳﯽ رابطۀ سرمایۀ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و توسعۀ ﭘﺎﯾﺪار اﻗﺘﺼﺎد ﻣﺤﻠﻪ ﺑﺮرﺳﯽ: ﻓﻌﺎﻻن اﻗﺘﺼﺎدی محلۀ ﻏﯿﺮرﺳﻤﯽ ﺷﻤﯿﺮان نو.نشریه جامعه شناسی کاربردی ،مجله پژوهشی علوم انسانی دانشگاه اصفهان،دوره 23،شماره 2،صص 164-139.
 
شیخ‌‌الاسلامی، علیرضا و همکاران (1388). ارزیابی پایدار شهر شیراز، فصلنامۀ جغرافیایی چشم‌انداز زاگرس، دورۀ اول، شمارۀ 2، صص 53-31.
صادقی، رسول، نسیبه زنجری (1396) 'الگوی فضایی نابرابری توسعه در مناطق ۲۲ گانه کلان‌شهر تهران '،نشریه رفاه اجتماعی ،دوره 17 ش. 66،صص184-149.
ظهیری، هوشنگ؛ جمعه‌پور، محمود. (1394). ارزیابی نقش طرح ارتقای کیفی میدان بهارستان تهران در توسعۀ پایدار شهری، نشریه مدیریت  شهری، دوره 41: شماره 41،صص 227-213.
عزیزی، محمدمهدی. (1385). محلۀ مسکونی پایدار (مطالعۀ موردی: نارمک)، نشریۀ هنرهای زیبا، شماره 27: صص 46-35.
عطوفی، غلامرضا؛ جاویدان، حمیدرضا. (1395). اهمیت و جایگاه امنیت اقتصادی در توسعۀ پایدار اقتصادی، ماهنامه پژوهش ملل، دورۀ اول، صص 25-10.
کمیتۀ برنامه‌ریزی و صنایع تبدیلی و تکمیلی و توسـعۀ روسـتایی. (1382). گـزارش محوری توسعۀ روستایی، تدوین برنامۀ چهارم، تهران: وزارت جهاد کشاورزی، معاونت صنایع تبدیلی و تکمیلی و توسعه روستایی.
موسایی، میثم. (1388). رابطۀ توسعۀ اجتماعی و توسعۀ اقتصادی، مجله راهبرد یاس،شماره 20.صص 117-97.
 
Boling,Vindson(2001). 'Towards the Good Life', of Happiness Studies, 2: 55.
Doren, Artin,gotin (2015), How can we make globalization work for sustainable development, Afrique PALOP: Developpement et mondialisation seminaire- Universite Libre de Bruxelles 1-2 mars
Dos,pramanic(2007) ' Bureaucratic Structure and Bureaucratic Performance in Less Developed countries',, Journal of Public Economic 75.
Choguill, C, L. (2016). Developing sustainable neigh bourhoods, Habitat International, 32: 41-48
Holmberg, J. and Sandbrook, R. (1992) ‘Sustainable development: what is to be done?’, in Holmberg, J. (ed.) Policies for a Small Planet, Earthscan, London, pp. 19–38.
Loal A. (2005). Corporatesocial Responsibility and social sustainability, A role for local government, Simon fraser university: 19
Power, anne.(2004)Sustainable Communities and Sustainable Development. London: Sustainable Development Commission'.
Raco ,m.ike(2007).Building Sustainable Communities, Spatial Policy-place Imaginations and Labor Mobility in Post', War Britain. Bristol: Policy Press