تحلیل عوامل مؤثر بر بروز تخلفات ساختمانی با تأکید بر جایگاه کمیسیون مادۀ صد (مورد شناسی: مناطق 22گانۀ کلان‌شهر تهران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار و عضو هیئت علمی گروه جغرافیای انسانی دانشکده علوم جغرافیایی؛ دانشگاه خوارزمی تهران

2 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه خوارزمی تهران

3 دکترای شهرسازی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بروجرد لرستان

4 کارشناس ارشد مخاطرات محیطی دانشگاه بیرجند

10.22111/gaij.2021.6309

چکیده

شهر تهران طی سالیان گذشته به‌دلایل متعددی همواره شاهد بروز و رشد تخلفات ساختمانی گسترده‌ای بوده‌است. با توجه به حجم زیاد تخلفات ساختمانی در این شهر و تأثیر این‌گونه تخلفات بر کالبد شهر، ضرورت و اهمیت پرداختن به این مسئله امری بدیهی بود؛ این تحقیق با رویکرد منطقی ترکیبی (قیاسی-استقرایی) و مطالعات اسنادی، از نرم‌‌افزارهای spss و Excel و smart_pls و GIS استفاده کرد. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که بیشترین نوع تخلف مربوط به تخلف تراکم ساختمانی با 22 درصد بود. در بخش مدل ویکور نیز برای رتبه‌بندی، مناطق 2، 3، 6 و 12 که عمدتاً در شمال و شمال‌شرقی شهر تهران هستند، دارای بیشترین و مناطق جنوبی شهر نظیر مناطق 16، 17 و 19 دارای کمترین میزان تخلف ساختمانی بودند. همچنین نتایج حاصل از ضریب همبستگی پیرسون وجود رابطۀ مثبت و معنادار میان متغیرهای مستقل و وابسته را تأیید کرد و مدل برازش رگرسیون خطی نشان داد که هرچه تعداد پروانه‌های صادرشده افزایش یابد، به همان اندازه، میزان تخلفات نیز افزایش‌ و هرچه دستور به تعطیلی ساخت بنا و اعادۀ ملک بیشتر باشد، از میزان تخلفات کاسته می‌شود. مدل‌‌یابی معادلات ساختاری نیز نشان داد که همبستگی متغیرها برای ایجاد یک تحلیل عاملی مناسب است. تحلیل عاملی تأییدی در این پژوهش ارتباط معنادار بین متغیرهای آشکار و پنهان را قابل‌قبول بیان کرد. در ادامه برای برازش مدل نظری تحقیق از سه سطح برازش استفاده‌ شد و در هرکدام برازش قابل‌قبول و مدل تحقیق نیز از برازش مناسبی (قوی) برخوردار بود. میزان R2 متغیر پنهان بیرونی شاخص تخلفات ساختمانی برابر با 94/. به دست آمد که از تلفیق چند شاخص مربوط به تخلفات ساختمانی شکل‌گرفته است. این مقدار نشان می‌دهد که شاخص‌های تحقیق میزان 94 درصد از عوامل مؤثر در تخلفات ساختمانی را تبیین می‌کنند.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of the Factors Affecting the Occurrence of Construction Violations with Emphasis on the Position of the Article 100 Commission (Case Study: 22 Metropolitan Areas of Tehran)

نویسندگان [English]

  • Taher Parizadi 1
  • Zeynab Shahrokhifar 2
  • Ali Reza Karimi 3
  • Fatemeh Ahmadi 4
چکیده [English]

In many years, Tehran has encountered the emergence and growth of wide spreading construction violations for a number of reasons. Regards to the large volume of construction violations in Tehran and the effect of such violations on the city, the need and importance of challenging this issue was obvious. The study utilized  spss, Excel, smart_pls, and GIS software with a logical comparative and documentary approach. The results showed that the highest violation was related to the violation of construction density with 22%. In the Vikor model for ranking, the region of  2, 3, 6 and 12 with red color, which were mostly in the north and northeast of Tehran had the highest construction violations  while the southern regions of the city such as region of  16, 17 and 19 with yellow color had the lowest amount of construction violations. Also, the results of Pearson correlation confirmed that there is a positive and significant relationship between independent and dependent variables. the linear regression model showed that as the number of licenses increased, the number of violations also increased. Also as the ordering to close the construction of building and restore property increased, the number of violations decreased. Structural equation modeling also showed that the correlation of variables is suitable for creating a factor analysis. Confirmatory factor analysis showed an acceptable significant relationship between bvious and latent variables. Then, three levels of fitness were used to fit the theoretical model. In each of them, acceptable fit and research model had a suitable fit.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Construction Violations
  • Article 100 Municipal Commission
  • The Regions Of Tehran
  • Structural Equation Modelling
الاجه گردی، احمد (1393)، بررسی عوامل بروز تخلفات ساختمانی درساختمانهای بلند مرتبه شهر مشهد (نمونه موردی شهرداری منطقه 9)، پایان نامه کارشناسی ارشد، رشته طراحی شهری، دانشکده هنر و معماری (گروه هنر)،دانشگاه بین المللی امام رضا (ع)، تابستان. https://ganj.irandoc.ac.ir/viewer/5cceafc92e64337333e5edccf3bb49cf?sample=1
بشکنی، مصطفی. (1395). تخلفات ساختمانی و حقوق مالکین مجاور، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، رشتۀ حقوق خصوصی، دانشگاه علوم قضائی و خدمات اداری، زمستان. https://ganj.irandoc.ac.ir/viewer/a28407a27587cd37375c3a8d203e7758?sample=1
بهمنی منفرد، هادی؛ کلانتری، محسن. (1391). بررسی تأثیر تصمیمات کمیسیون مادۀ 100 شهرداری در کنترل تخلفات ساختمانی، چهارمین کنفرانس برنامه‌ریزی و مدیریت شهری، مشهد، دانشگاه مشهد. https://www.sid.ir/fa/seminar/ViewPaper.aspx?ID=47112/   
رحیمی، سهیلا. (1391). بررسی آثار و پیامدهای تخلفات ساختمانی بر توسعۀ شهرها (نمونۀ موردی: شهر آمل)، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد شهرسازی، رشتۀ برنامه‌‌ریزی شهری و منطقه‌ای، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، دانشکدۀ هنر و معماری، تابستان. https://ganj.irandoc.ac.ir/viewer/3ad4d2600e14be8d61f9c9b9cb96ea7e?sample=1/  
رحیمی، وحید؛ پناد، عبدالصمد. (1391). تحلیل و بررسی آرای صادرۀ کمیسیون مادۀ 100 شهرداری (مطالعۀ موردی: منطقۀ 2 شهرداری زاهدان)، چهارمین همایش علمی سراسری دانشجویی جغرافیا، تهران. https://civilica.com/doc/152369/certificate/print
روستا، مجتبی؛ صحرائیان، زهرا؛ رفیعیان، مجتبی (1397)، تحلیل فضایی تخلفات ساختمانی در شهر جهرم، نشریه جغرافیا و برنامه‌ریزی، سال 22، شماره 65، پاییز. صاحب امتیاز، دانشگاه تبریز. https://geoplanning.tabrizu.ac.ir/article_8249_714f668b26619dfa8b01a321f658f9d2.pdf
زمانی، زهره (1390)، معضل تخلفات ساختمانی در پایتخت با تأکید بر شناسایی عوامل موثر در آن، فصلنامه علمی تخصصی دانش مدیریت بحران، 1 (1)، 120-101. صاحب امتیاز: سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران. https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/98891/106/image
سرخیلی، الناز؛ رفیعیان، مجتبی؛ بمانیان، محمدرضا. (1391). بررسی انگیزه‌‌های تخلف احداث بنای مازاد بر تراکم ساختمانی در شهر تهران، مدیریت شهری، شمارۀ 30. دوره 10، ص162-145. صاحب امتیاز: سازمان شهرداری ها و دهیاریهای کشور. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1029514/ 
سرخیلی، الناز؛ سالاری، محمد؛ صفوی سهی، مریم. (1396). تحلیلی بر نقش تخلفات ساختمانی در ناکامی طرح‌‌های توسعۀ شهری کلان‌شهر تهران، باغ منظر، سال چهاردهم، شمارۀ 51. ص20-5، صاحب امتیاز پژوهشکدۀ هنر، معماری و شهرسازی نظر.  http://www.bagh-sj.com/article_49424.html
سرور، رحیم؛ خلیجی، محمد (1394)، سنجش درجه توسعه یافتگی شهرستان­های استان کهگیلویه و بویراحمد، مجله پژوهش و برنامه­ریزی شهری، سال ششم، شماره بیست و یکم، تابستان، ص102-89. صاحب امتیاز: دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت. http://journals.miau.ac.ir/article_831_8a225262db05d10e497a148c107d1f84
شاکری منصور، الهه. (1394). ارزیابی نقش تخلفات ساختمانی در عدم‌تحقق طرح‌‌های توسعۀ شهری (نمونۀ موردی: باقرشهر)، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، رشتۀ جغرافیا و برنامه‌‌ریزی شهری، برنامه‌ریزی مسکن. https://ganj.irandoc.ac.ir/viewer/62bac7b4ab72124ff767aa70f815cea8?sample=1/    صابری قمی، اشکان. (1396). اثر تخلفات ساختمانی بر فضای محلات شهری (مطالعۀ موردی: ناحیۀ پنج منطقۀ 7 تهران)، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، رشتۀ آمایش شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی. https://ganj.irandoc.ac.ir/viewer/bf548f6f52881c31ac1c2d14ca82f2a6?sample=1/
طالبی، کامبیز؛ دهقان نجم‌آبادی، عامر. (1392). تأثیر سرمایه‌های ساختاری سازمان بر تشخیص فرصت‌های کارآفرینانه (مورد مطالعه: شرکت‌های دانش‌بنیان مستقر در پارک علم و فناوری اقبال شهر یزد)، توسعۀ کارآفرینی، دورۀ ششم، شمارۀ 3، صص 86-67. صاحب امتیاز:  دانشکده کارآفرینی دانشگاه تهران. https://jed.ut.ac.ir/article_36646_839bdf9995545d3e8523dbbacefc6765.pdf/  
علی بابایی، مهسا (1394)، بررسی علل و آثار تخلفات ساختمانی در شهر تهران و ارائه راهبردهای مقابله با آن، پایان نامه کارشناسی ارشد، رشته شهرسازی، گرایش برنامه ریزی شهری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تابستان https://ganj.irandoc.ac.ir/viewer/f8de28ae404d348fc2c4011d92abc104?sample=1/
فامیلی، پونه (1389)، امکان سنجی استفاده از تکنولوژی های هوشمند (RFID) در فرآیند کنترل ساخت و ساز های شهری تهران، پایان نامه کارشناسی ارشد، رشته شهرسازی، گرایش برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر. https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/b8abd1ccc2406baa3e1f2d0254517596
قاجار خسروی، محمدمهدی (1391)، تحلیلی بر عوامل و تبعات ساختوسازهای غیرمجاز در استان تهران و راه­حل­های مقابله با آن، مسکن و محیط روستا، شماره 140، زمستان، ص66-51. صاحب امتیاز: پژوهشکده سوانح طبیعی. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=184328
گرمسیری، پویان؛ هنرپروران، علی. (1396). تحلیل و بررسی علل تخلفات ساختمانی در کلان‌شهرها با تأکید بر قانون شهرداری و ضوابط شهرسازی، دومین همایش ملی مهندسی عمران و توسعۀ پایدار، دانشگاه آزاد اسلامی-واحد استهبان، ایران. http://ensani.ir/file/download/article/20171205094717-10082-65.pdf
محمدی ده‌چشمه، مصطفی؛ سعیدی، جعفر. (1393). آسیب‌‌شناسی تخلفات موضوع کمیسیون‌‌های مادۀ 100 قانون شهرداری براساس یافته‌‌های تطبیقی از کلان‌شهرهای ایران، حقوق: دانش و پژوهش حقوقی، شمارۀ 5. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/
محمدی، جمال؛ میرزایی سارا (1394)، تبیین وضعیت بر تخلفات ساختمانی در کلان‌شهرهای ایران مطالعۀ موردی: مناطق پانزده‌گانۀ شهر اصفهان، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، سال 30، شماره 2، تابستان، شماره پیاپی 117. http://georesearch.ir/article-1-193-fa.html
مرادی کوچی، سمیرا. (1396). بررسی تخلفات ساختمانی در شهر شیراز و راهکارهای کاهش آن، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، رشتۀ جغرافیا و برنامه‌‌ریزی شهری، دانشگاه مراغه. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=489844
مصطفایی، مریم (1391)، بررسی عوامل موٌثر بر تخلفات ساختمانی و راهکارهای اجرائی کاهش آن  (نمونه موردی : منطقه 21 تهران)، پایان نامه کارشناسی ارشد، رشته شهرسازی، گرایش برنامه ریزی شهری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، زمستان. https://ganj.irandoc.ac.ir/viewer/935ff181cac7ccbaa00fac71dccb8e7c?sample=1
 
Adam, A. G. (2019). Thinking outside the box and introducing land readjustment against the conventional urban land acquisition and delivery method in Ethiopia. Land Use Policy, 81, 624-631. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264837717311006
Ahmadreza, Z., & Redko, K. (2019). Sustainable development cities and communities. http://scholar.google.com/scholar_url?url=http%3A%2F%2Fistc.kpi.ua%2Fproc%2Farticle%2Fdownload/ 
Alnsour, J., & Meaton, J. (2009). Factors affecting compliance with residential standards in the city of Old Salt, Jordan. Habitat International, 33(4), 301-309. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0197397508000453
Alsharif, K. (2010). Construction and stormwater pollution: Policy, violations, and penalties. Land Use Policy, 27(2), 612-616. ‏https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264837709000878/   
Carlino, G. A., Chatterjee, S., & Hunt, R. M. (2007). Urban density and the rate of invention. Journal of Urban Economics, 61(3), 389-419. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0094119006000817
Cecchini, M., Zambon, I., & Salvati, L. (2019). Housing and the City: A Spatial Analysis of Residential Building Activity and the Socio-Demographic Background in a Mediterranean City, 1990–2017.Sustainability, 11(2), 375. https://www.mdpi.com/2071-1050/11/2/375
Chen, W., & Liang, G. (2019). Building of Gradient Urbanization Path Based on Todro’s Population Migration Theory to Reduce Construction Waste. Ekoloji, 28(107), 2053-2060. ‏http://www.ekolojidergisi.com/download/building-of-gradient-urbanization-path-based-on-todros-population-migration-theory-to-reduce-5836.pdf
Ekram, K. M., Barua, G., & Uddin, M. S. (2018). LAND USE CHARACTERIZATION IN PERI-URBAN AREAS OF KHULNA TOWARDS AN ECO-SUSTAINABLE METROPOLITAN REGION. Journal of Engineering, 9(2), 127-137. https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0265813516684827
Fekade, W. (2000). Deficits of formal urban land management and informal responses under rapid urban growth, an international perspective. Habitat International, 24(2), 127-150. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S019739759900034X
Fekade, W. (2000). Deficits of formal urban land management and informal responses under rapid urban growth, an international perspective. Habitat International, 24(2), 127-150. ‏https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S019739759900034X/ 
Few, R., Gouveia, N., Mathee, A., Harpham, T., Cohn, A., Swart, A., & Coulson, N. (2004). Informal sub-division of residential and commercial buildings in Sao Paulo and Johannesburg: living conditions and policy implications. Habitat International, 28(3), 427-442. ‏http://ehrn.co.za/publications/download/70.pdf
Fuseini, I., & Kemp, J. (2015). A review of spatial planning in Ghana's socio-economic development trajectory: A sustainable development perspective. Land Use Policy, 47, 309-320. ‏https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264837715001222
Huchzermeyer, M. (2004). From ‘‘contravention of laws’’ to ‘‘lack of rights’’: redefining the problem of informal settlements in South Africa. Habitat International, (28): 333 347. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0197397503000584
Ioannidis, C., Psaltis, C., & Potsiou, C. (2009). Towards a strategy for control of suburban informal buildings through automatic change detection. Computers, Environment and Urban Systems, 33(1), 64-74. ‏https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0198971508000665
Jack, M. W., Coles, A. M., & Piterou, A. (2017). Sustainable project management in urban development projects: a case study of the Greater Port Harcourt City Development Project in River State, Nigeria. Sustain. Dev. Plan, 8(210), 209-219. https://www.witpress.com/Secure/elibrary/papers/SDP16/SDP16018FU1.pdf
Kahraman, S., Saatci, A., & Misir, S. (2006). Effects of adding illegal storeys to structural systems. Sadhana, 31(5), 515-526.  https://www.ias.ac.in/article/fulltext/sadh/031/05/0515-0526
Knudsen, B., Florida, R., Stolarick, K., & Gates, G. (2008). Density and creativity in U.S. regions. Annals of the Association of American Geographers, 98(2), 461–478. https://www.tandfonline.com/doi/abs /10.1080/00045600701851150
Lam, W. S., Lam, W. H., Jaaman, S. H., & Liew, K. F. (2021). Performance evaluation of construction companies using integrated entropy–fuzzy VIKOR model. Entropy, 23(3), 320. ‏https://www.mdpi.com/1099-4300/23/3/320
McFarlane, C. (2016). The geographies of urban density: Topology, politics and the city. Progress in Human Geography, 40(5), 629–648. http://dro.dur.ac.uk/16487/1/16487.pdf
Moore, M., Gould, P., & Keary, B. S. (2003). Global urbanization and impact on health. International journal of hygiene and environmental health, 206(4-5), 269-278. https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net /43467008/Global_urbanization_and_impact_on_health20160307 11732 jayxs0.pdf?1457374692 =&response-content-disposition
Moore, T., & Higgins, D. (2016). Influencing urban development through government demonstration projects. Cities, 56, 9-15. http://www.openaccess.bcu.ac.uk/3676/1/Influencing%20urban%20regen%20-%20Higgins.pdf
Rukwaro, R. W. (2009). The owner occupier democracy and violation of building by-laws. Habitat International, 33(4), 485-498. ‏https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0197397509000290
Salomons, E. M., & Berghauser Pont, M. (2012). Urban traffic noise and the relation to urban density, form, and traffic elasticity. Landscape and Urban Planning, 108(1), 216. https://d1wqtxts1xzle7 .cloudfront.net/53887928/Urban_traffic_noise_and_the_relation_to_urban_density__form_and_traffic_elasticity.
Sarkheyli, E., Sharifi, A., Rafieian, M., reza Bemanian, M., & Murayama, A. (2012). An investigation of the reasons for non-compliance with FAR regulations in Tehran. Cities, 29(4), 223-233.‏ Fekade, W. (2000). Deficits of formal urban land management and informal responses under rapid urban growth, an international perspective. Habitat International, 24(2), 127-150. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/ S0264275111001211
Tavana, M., Di Caprio, D., & Santos-Arteaga, F. J. (2018). An extended stochastic VIKOR model with decision maker's attitude towards risk. )Information Sciences, 432, 301-318. http://tavana.us/publications/INS-VIKOR.pdf
Wahed, M. M. A., El Barmalgy, M. M., & Haggag, M. R. (2012). Towards an advanced mechanism to benefit from information systems in issuance of building permits. HBRC Journal, 8(1), 58-63. https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1016/j.hbrcj.2012.08.007
Xu, G., Jiao, L., Yuan, M., Dong, T., Zhang, B., & Du, C. (2019). How does urban population density decline over time? An exponential model for Chinese cities with international comparisons. Landscape and Urban Planning, 183, 59-67. ‏file:///C:/Users/user/Downloads/Howdoesurbanpopulationdensitydeclineovertime _anexponentialmodelforChinesecitieswithinternationalcomparisons.pdf
Yau, Y., & Chiu, S. M. (2015). Combating building illegality in Hong Kong: A policy Delphi study. Habitat International, 49, 349-356. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S019739751500123X
Zegarac, Z. (1999). Illegal construction in Belgrade and the prospects for urban development planning. Cities, 16(5), 365-370. ‏https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264275199000335
Žerjav, B. (2014). Incorporating Informal Construction: Urban Planning in Belgrade and Proposals for Changes (Doctoral dissertation, Master Thesis). ‏http://scholar.google.com/scholar_url?url=https%3A%2F%2Fthesis.eur.nl%2Fpub%2F12211%2F(1)33609