تحلیل فضایی عدالت مکانی در آمایش کاربری‌های خدماتی (پارک و فضای سبز، ورزشی و تفریحی-توریستی) شهر تبریز با رویکرد چند معیاری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه تبریز

2 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری ، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی ، دانشگاه تبریز

چکیده

از مشکلات اساسی شهرها در دهه‌های اخیر، توزیع نابرابر منابع و جمعیت در بخش‌های مختلف شهری است. توجه به اهمیت توزیع کاربری‌های خدماتی در نواحی شهری و فراهم نمودن امکانات و خدمات مورد نیاز عاملی مهم در ارتقاء سطح زندگی، عدالت اجتماعی و پایداری زندگی شهری است. خدمات عمومی شهر به عنوان مهم‌ترین ابزار در دست مدیریت شهری، برای برقراری عدالت فضایی است. با توزیع مناسب این خدمات، شهر می‌تواند به عنوان بستر تحقق عدالت فضایی مطرح گردد. کلان-شهر تبریز علاوه بر اینکه از تبعیض طبقاتی در بین گروه‌های اجتماعی – اقتصادی رنج می‌برد، از تبعیض فضایی ناشی از توزیع نامناسب خدمات شهری نیز تهدید می‌شود. پژوهش حاضر از حیث هدف، کاربردی علمی و از حیث ماهیت و روش، توصیفی تحلیلی است. به دلیل پیچیدگی و ازدیاد فاکتورهای مؤثر در مکانیابی کاربری‌های خدماتی، لزوم به کارگیری روش‌های چند متغیره تصمیم‌ساز جهت تعیین مکان مطلوب جهت احداث کاربری های جدید را ضروری می‌سازد. در پژوهش حاضر ابتدا سرانه کاربری‌ های مورد بررسی محاسبه و با سرانه استاندارد مقایسه شده و میزان کمبود در منطق ده‌گانه مشخص شد. سپس پارامترهای مؤثر در مکان‌گزینی کاربری‌هایی نظیر (پارک و فضای سبز، ورزشی و تفریحی-توریستی) شناسایی شده، و با استفاده از روش‌های مبتنی بر سیستم‌های پشتیبانی فضایی چند معیاره MC-SDSS برمبنای مدل‌های Topsis و Saw در محیط نرم‌افزار ArcGIS و وزن‌دهی پارامترها توسط کارشناسان خبره حوزه مطالعات شهری با روش تحلیل سلسه مراتبی در محیط نرم‌افزار Expert Choice نقشه‌های نهایی تهیه شده، و فضاهای کاملاً نامطلوب تا کاملاً مطلوب برای هر کدام از خدمات فوق شناسایی شده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Spatial Analysis of spatial justice in the land use Planning of Public Services land uses (Park and green space, Sports and recreational-tourist) in Tabriz using the multi-criteria approach

نویسندگان [English]

  • Hassan Mahmoudzadeh 1
  • mehri karami 2
1 Associate Professor. of Geography and Urban Planning, University of Tabriz
2 Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Planning and Environmental Sciences, University of Tabriz,
چکیده [English]

One of the cities’ main problems in recent decades is the unequal distribution of resources and population in different parts of the city. Paying attention to the importance of distributing service used in urban areas and providing the required facilities and services is an important factor in improving the standard of living, social justice and urban life’s sustainability. city public services as the most important tool in the hands of urban management, is to establish spatial justice. With proper distribution of these services, the city can be considered as a platform for achieving spatial justice. The metropolis of Tabriz, in addition to suffering from class discrimination among socio-economic groups, is also threatened by spatial discrimination due to improper distribution of urban services. The present study is an analytical description in terms of purpose, scientific application and in terms of nature and method. Due to the complexity and multiplicity of factors in locating service uses, the need for multivariate decision-making methods to determine the optimal position for the construction of new uses is necessary. In the present study, first, the per capita of the studied uses was calculated and compared with the standard per capita, and the degree of deficiency in the ten-point logic was determined. Then effective parameters in land-use-like housing (park and green space, sports and recreation-tourism) have been identified, then using methods based on multi-criteria spatial support systems MC -SDSS based on Topsis and Saw models in ArcGIS and weighting of parameters by experts in the field of urban studies with hierarchical analysis method in Expert Choice, final maps have been prepared. And completely undesirable to completely desirable spaces have been identified for each of indicators.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Spatial Justice
  • Service Uses
  • Multiple criteria spatial decision support system
  • Technique of Order Preference by Similarity to Ideal Solution and Simple Additive Weighted
  • Tabriz Metropolis
  • تاریخ دریافت: 21 بهمن 1399
  • تاریخ بازنگری: 07 دی 1400
  • تاریخ پذیرش: 12 بهمن 1400
  • تاریخ اولین انتشار: 21 اسفند 1400