مدلسازی معادلات ساختاری شاخص‌های شهر دوستدار سالمند کرمانشاه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌‌ریزی شهری و روستایی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 دانشجوی دکتری، جغرافیا و برنامه‌‌ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

چکیده

سالمندان انسان‌هایی هستند که از جنبه‌های آناتومیکی، فیزیولوژیکی، اجتماعی و اقتصادی با کاهش توانایی‌های مختلفی روبه‌رو می‌شوند، این امر می‌تواند باعث شود برخی از سالمندان قادر به تأمین نیازهای روزانۀ خود نباشند. پژوهش حاضر با هدف بررسی و‌‌ضعیت شهر کرمانشاه از لحاظ شاخص‌‌های شهر دوستدار سالمند با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری انجام گرفت.روش پژوهش حاضر از لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ روش، توصیفی- همبستگی است. جامعۀ آماری پژوهش حاضر را همۀ سالمندان شهر کرمانشاه تشکیل داد. از این جامعه، نمونه‌ا‌ی به حجم 366 به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شد که به پرسشنامۀ شاخص‌‌های شهر دوستدار سالمند پاسخ دادند. برای تحلیل داده‌‌ها از ضریب همبستگی پیرسون، ضریب همسانی درونی، تحلیل عاملی تأییدی استفاده شد. داده‌ها با کمک نرم‌افزارهای SPSS 25 و 8.8 Lisrel مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. نتایج حاصل از ضریب همسانی درونی نشان داد که این مقیاس از پایایی مناسبی برخوردار است. شاخص برازش مدل تحلیلی عاملی تأییدی مدل 8 عاملی این پرسشنامه را تأیید کرد. نتایج ضریب همبستگی نشان داد که ارتباط بین شاخص‌های شهر دوستدار سالمند معنادار است. همسانی درونی ابعاد این شاخص‌ها از طریق ضریب آلفای کرونباخ تعیین شد. ضریب آلفای کرونباخ برای شاخص‌های سالمندی در دامنۀ 71/0 تا 84/0 است. نتایج این پژوهش نشان داد که نسخۀ فارسی شاخص‌های شهر دوستدار سالمند، پایایی و روایی مطلوبی در جمعیت ایرانی دارد و مقیاس خودسنجی مناسبی برای موقعیت‌های بالینی و پژوهشی در جمعیت سالمندان است. یکی از تلاش‌ها برای بهبود کیفیت زندگی سالمندان، این است که از طریق دولت، سیاستی را در زمینۀ اجرای برنامۀ مراقبت‌های بهداشتی اولیه برای سالمندان و بهینه‌سازی ارزش برای سیستم‌های بهداشتی صادر کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Modeling Structural Equations of The Characteristics of The Elderly Friendly City of Kermanshah

نویسندگان [English]

  • Mansour Rahmati 1
  • Chnour Mohammadi 2
چکیده [English]

The elderly are people who face a decline in various abilities from anatomical, physiological, social and economic aspects., this may cause some elderly people to be unable to meet their daily needs. The aim of this study was to investigate the situation of Kermanshah city in terms of indicators of elderly friendly city using structural equation modeling. The method of the present study is applied in terms of purpose and descriptive-correlational in terms of method. The statistical population of the present study consisted of all elderly people in Kermanshah. From this population, a sample of 366 was selected by simple random sampling method and they answered the questionnaire of indicators of elderly friendly city. Pearson correlation coefficient, internal consistency coefficient and confirmatory factor analysis were used to analyze the data. Data were analyzed using SPSS 25 and 8.8 Lisrel software. The results of internal osmotic coefficient showed that this scale has good reliability. Confirmatory index of analytical factor model confirmed the 8-factor model of this questionnaire. The results of correlation coefficient showed that the relationship between the indicators of an elderly friendly city is significant. The internal homology of the dimensions of these indices was determined by Cronbach's alpha coefficient. Cronbach's alpha coefficient for aging indices is in the range of 0.71 to 0.84. The results of this study showed that the Persian version of the indicators of the elderly-friendly city has good reliability and validity in the Iranian population and is a suitable self-assessment scale for clinical and research situations in the elderly population. One of the efforts to improve the quality of life of the elderly is this. Issue a policy through the government to implement a primary health care program for the elderly and optimize value for health systems.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Elderly Friendly City
  • Kermanshah
  • Factor Analysis
استبصاری، فاطمه؛ رحیمی خلیفه کندی، زهرا؛ استبصاری‌‌، کیمیا و ‌‌مصطفایی، داود. (1399)، مفاهیم و شاخص‌های شهر دوستدار سالمندان، فصلنامۀ علمی پژوهشی آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، انجمن علمی آموزش بهداشت و ارتقای بهداشت و ارتقای سلامت ایران، دورۀ هشتم، شمارۀ 1، صص 9-6.https://journal.ihepsa.ir/article-1-1281-fa.html
ادیب روشن، فرشته؛ طالب‌‌پور، مهدی؛ پیمانی‌‌زاد، حسین؛ پورعزت، علی‌اصغر. (1399). شناسایی مختصات شهر دوستدار سالمند در ایران ۲۰۵۰. فصلنامۀ چشم‌‌انداز شهرهای آینده، انجمن جغرافیایی ایران، دورۀ اول، شمارۀ 2، صص 61-51.https://jvfc.ir/article-1-43-fa.html
ایرانشاهی، ایوب؛ قلعه‌‌نویی، محمود. (1396). ارزیابی میزان مطابقت فضاهای شهری با شاخص‌های شهر دوستدار سالمند (مطالعۀ موردی: خیابان چهارباغ عباسی اصفهان)، نشریۀ هویت شهر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، دورۀ یازدهم، شمارۀ ۲، صص ۷۸-۶۷.https://hoviatshahr.srbiau.ac.ir/article_10931.html
براند فرای، هیلدر. (۱۳۸۳). طراحی شهری، ترجمۀ حسین بحرینی، انتشارات پردازش و برنامه‌ریزی شهری، تهران.https://www.gisoom.com/book/1508597
پتریک، تونی. (1381). نظریۀ رفاه، ترجمۀ هرمز همایون‌پور، تهران: نشر گام نو.https://www.30book.com/book/49461/
تبریزی، نازنین، نوذر اصل، سهند، نقوی، مریم و اسماعیلی، مجید (1397). سنجش نگرش گردشگران سالمند به شهر مشهد از نظر شاخص­های شهر دوستدار سالمند. فصلنامه علمی گردشگری شهری، قطب علمی برنامه­ریزی و توسعه پایدار گردشگری، دانشگاه تهران، دوره  5، شماره 3، صص 99-83.https://jut.ut.ac.ir/article_68088.html
جواهری، لیلا. (1393). ارزیابی وضعیت شهر مشهد درجهت تبدیل‌شدن به شهر دوستدار سالمند مورد مطالعه: مناطق ۱، ۹، ۱۰، پایان‌‌نامۀ کارشناس ارشد گروه آموزشی جغرافیا رشتۀ مدیریت امور شهری، مشهد، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی.https://ganj.irandoc.ac.ir//#/articles/2012032c94a35559209069b0e5a18575
خزایی، مصطفی؛ امانی، مجتبی؛ داورپناه، مسعود. (1397). تحلیلی بر شهر دوستدار سالمند در ایران، جغرافیا و روابط انسانی، دورۀ اول، شمارۀ ۳، صص 890-876.https://www.gahr.ir/article_85021.html
حسینقلی‌‌زاده، على؛ جلوخانی نیارکی، محمدرضا‌‌؛ نخستین روحی، مهسا؛ حاجیلو، فخرالدین. (1399). تحلیل مکانی و ارزیابی فضاهای شهری از منظر شهر دوستدار سالمند (مطالعۀ موردی: منطقۀ ۶ شهر تهران)، پژوهش‌‌های جغرافیای برنامه‌‌ریزی شهری، موسسه جغرافیا، دورۀ هشتم، شمارۀ ۲، صص ۳۸۹-۳۷۱.https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=527810
زرقانی، سید هادی؛ خوارزمی، امیدعلی؛ جوهری، لیلا. (1394). ارزیابی شاخص‌های فضایی-کالبدی شهر مشهد در راستای تبدیل‌شدن به شهر دوستدار سالمند‌‌، جغرافیا و آمایش شهری- منطقه‌‌ای، دانشگاه سیستان و بلوچستان،  دوره 5، شمارۀ 15، صص 196-177.https://gaij.usb.ac.ir/article_2078.html
زرقانی، سید هادی، خوارزمی، امید علی و جوهری، لیلا. (1394). ارزیابی شاخص­های شهر دوستدار سالمند در شهر مشهد با تأکید بر شاخص­های فرهنگی- اجتماعی. پژوهش­های جغرافیای انسانی، دانشگاه تهران، دوره 4، شماره 47، 688-673.https://jhgr.ut.ac.ir/article_51385.html
زنجری، بهناز. (1399). بررسی و تحلیل کیفیت فضاهای عمومی شهری با تأکید بر مفهوم شهر دوستدار سالمند (نمونۀ موردی: محلۀ منتخب منطقۀ یک شهر شیراز)، پایان‌‌نامۀ کارشناسی ارشد برنامه‌‌ریزی شهری، مؤسسۀ آموزش عالی آپادانا.https://ganj.irandoc.ac.ir/viewer/9e1d1c4db4aff952bce76c3299a77f92?sample=1
شاطریان، محسن؛ حیدری سورشجانی، رسول؛ ورفی‌‌نژاد، ژیلا. (1398). مدلسازی تأثیرات گردشگری شهری بر کیفیت زندگی و شهر خلاق در شهر کرمانشاه، مجلۀ آمایش جغرافیایی فضا‌‌، دانشگاه گلستان، شمارۀ مسلسل 33، صص 60-51.http://gps.gu.ac.ir/article_100765.html
شریعت، فریبا؛ مرادی، فاطمه؛ قهرمانی، رضا. (1394). بررسی نیازهای فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی و رفاهی و ساختار شهری اعضای کانون سالمندان، مجلۀ سالمندی ایران، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، دورۀ دهم، شمارۀ 3، صص 25-8.https://salmandj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=686&sid=1&slc_lang=fa
صادقی، فریبا؛ کلدی، علیرضا؛ صحاف، رباب. (1390)، تبیین تجربۀ سالمندان و مراقبین عضو خانوادۀ آنان از دوستدار سالمند بودن شهر تبریز. مجلۀ سالمندی ایران، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، دورۀ ششم، شمارۀ 23، صص 51-41.https://salmandj.uswr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-278-102&slc_lang=fa&sid=1
ضابطیان، الهام، و تقوایی­، علی اکبر. (1388). شاخص­های مناسب­سازی فضاهای شهری دوستدار سالمندان با استفاده از رویکرد مشارکتی. فصلنامه مسکن و محیط روستا، پژوهشکده سوانح طبیعی، دوره 28، شماره 128، صص 71- 60.https://jhre.ir/article-1-53-fa.html
فنی، زهره؛ حسین‌‌زاده، حسین. (1396). تبیین الگوی کالبدی شهر دوستدار سالمند مورد‌‌پژوهی: منطقۀ ۲ شهرداری تهران، مجلۀ تحلیل اجتماعی نظم و نابرابری اجتماعی، دانشگاه شهید بهشتی، شمارۀ ۷۳، صص 102- 73.https://jsoa.sbu.ac.ir/article_99343.html
فروغ عامری، گلناز؛ گواری، فاطمه؛ نظری، طاهره؛ افشارزاده، پوران؛ رشیدی‌‌نژاد، معصومه. (1381)، تعاریف و نظریه‌‌های سالمندی، مجله حیات،  دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تهران، دورۀ هشتم، شمارۀ 1، صص 13-4.https://hayat.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-307&slc_lang=fa&sid=1
قنبری، ابوالفضل. ‌‌(1398). تحلیل و بررسی شاخص‌های شهر مطلوب سالمندان (مطالعۀ موردی: شهر تبریز)، پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، موسسه جغرافیا، دورۀ هفتم، شمارۀ 1، صص 81-61.https://jurbangeo.ut.ac.ir/article_72401.html
علی‌‌پور گراوند، فردین. (1388). بررسی رابطۀ حمایت اجتماعی و کیفیت زندگی سالمندان منطقۀ ۲ تهران، پایان‌‌نامۀ کارشناسی ارشد گروه آموزشی مدیریت رفاه اجتماعی، دانشگاه علوم بهزیستی توان‌بخشی.https://www.virascience.com/thesis/496421
/قلی‌‌پور، سیاوش؛ منصوری، امید؛ رضایی، نادیه. (1396). حق سالمندان به شهر در کرمانشاه، پژوهشنامۀ مددکاری اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، سال چهارم، شمارۀ ۱۴، صص 35-1.https://rjsw.atu.ac.ir/article_10262.html
کرمی متین، بهزاد؛ رضایی، ستار؛ على‌‌نیا، سیروس؛ شااحمدی، فرامرز؛ کاظمی کریاتی، علی. (1392). سالمندی در ایران ۱۴۱۰، هشداری برای نظام سلامت، فصلنامۀ طب و تزکیه، معاونت آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، دورۀ دوازدهم، شمارۀ 2، صص 18-9.http://www.tebvatazkiye.ir/article_79449.html
کاکاوند، یونس. (1395). بررسی عوامل اجتماعی و فرهنگی مرتبط با کیفیت زندگی در بین سالمندان شهر کرمانشاه با تأکید بر ابعاد مختلف حمایت اجتماعی، رسالۀ دکتری تخصصی، گرایش: مسائل اجتماعی ایران، دانشکدۀ علوم اجتماعی، واحد تهران مرکزی.https://ganj.irandoc.ac.ir/viewer/b14f6d37a8d7f536e5731d6dbdeccac4?sample=1
کیائی، مژگان؛ مطلبی، سیده آمنه؛ میرزاده، منیرالسادات؛ محمدیه، فاطمه. (1398). ارزیابی شاخص‌های شهر دوستدار سالمند شهر قزوین: فضاهای باز شهری، ساختمان‌‌ها و مکان‌‌های عمومی، مجلۀ علمی دانشگاه علوم پزشکی قزوین، دورۀ بیست‌وسوم، شمارۀ 5، صص 439- 430.https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=497931
مرکز آمار ایران. (1395). نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن.https://www.amar.org.ir/
نعمتی، داریوش؛ آقا‌‌بخشی، حبیب. (1392). تهران شهر دوستدار سالمند گام‌‌های آغازین تحقق نخستین پایتخت سالمندی جهان (به مناسبت سال سالمندی)، فصلنامۀ پژوهش‌‌های اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی رودهن، دورۀ ششم، شمارۀ 18، صص 44-15.https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=221721
 
Domínguez-Párraga, L. (2019). Neighborhood influence: A qualitative study in Cáceres, an aspiring age-friendly city. Social Sciences, 8(6), 195.https://ideas.repec.org/a/gam/jscscx/v8y2019i6p195-d241650.html
Dora, M. D., Haryanto, J., Kholifah, S. N., Efendi, F., Has, E. M. M., & Basri, A. A. (2020). Factor Affecting the Success of Aged-Friendly Primary Health Care Program for Elderly in Surabaya City. Medico Legal Update, 20(2), 673-677.https://ijop.net/index.php/mlu/article/view/1190/1110
Dellamora, Michelle. (2014) How Age Friendly is This City? Strategies for Assessing Age- Friendliness, Electronic Thesis and Dissertation Repository, The University of Western Ontario.https://ir.lib.uwo.ca/cgi/viewcontent.cgi?article=3279&context=etd
Flores, R., Caballer, A., & Alarcón, A. (2019). Evaluation of an age-friendly city and its effect on life satisfaction: A two-stage study. International journal of environmental research and public health, 16(24), 5073.https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6950445/
Fitzgerald, K., Caro F. (2015). An Overview of Age-Friendly Cities and Communities around the World. Journal of Aging & Social Policy, 26, 1-18.https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/08959420.2014.860786
Jelokhani-Niaraki, M., Hajiloo, F., and Samany, N. N. (2019). A Web-Based Public Participation GIS for Assessing the Age-Friendliness of Cities: A Case Study in Tehran, Iran. Cities, 95, 102471.https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264275118315403
Zsarnoczky, M. (2014) Silver tourism, Slovak University of Agriculture in Nitra, pp.556-563.http://www.slpk.sk/eldo/2016/dl/9788055215037/files/07/zsarnoczky.html
World Health Organization (2007) "Global age-friendly cities: A guide.https://apps.who.int/iris/handle/10665/43755
World Health Organization. (2007). WHO Global Report on Falls Prevention in Older Age.https://extranet.who.int/agefriendlyworld/wp-content/uploads/2014/06/WHo-Global-report-on-falls-prevention-in-older-age.pdf
Wang, F., He, P., Yuan, C., & Wang, S. (2020). Isolated or integrated? Evaluation of ageing-friendly communities in Old Beijing City based on accessibility, social inclusion and equity. Indoor and Built Environment, 29(3), 465-479.https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1420326X19896834
Xie, Li Li. (2018) Age Friendly communities and Life satisfaction Among Elderly in urban china, Journal Research on Aging, Vol.1, pp.128–139.https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0164027518757760. https://www.behzisti.ir/news/23735.  https://www.irna.ir/news/82944339/.