مکان‌‌یابی داروخانه ها و توزیع فضایی بهینۀ آن در شهر سیرجان در راستای دسترسی مطلوب شهروندان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیا وبرنامه ریزی شهری دانشگاه شهید باهنر کرمان،کرمان، ایران

2 استادیار گروه جغرافیاوبرنامه ریزی شهری دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

3 کارشناس ارشد جغرافیا وبرنامه ریزی شهری دانشگاه شهید باهنرکرمان ،کرمان، ایران

چکیده

مکان‌‌یابی کاربری‌‌های بهداشتی-درمانی در نقاط شهری به‌خصوص داروخانه‌‌ها باید به‌‌گونه‌‌ای باشد که همگان به آن‌ها به‌راحتی دسترسی داشته باشند؛ زیرا از یک‌‌سو دسترسی مناسب به خدمات بهداشتی-درمانی نقش مهمی در ارتقای سلامت امنیت و آرامش خاطر جامعه داشته و از سوی دیگر شاخص مهمی در راستای تحقق عدالت اجتماعی به شمار می‌‌آید. در این راستا، هدف پژوهش حاضر مکان‌‌یابی داروخانه‌‌ها و توزیع فضایی بهینۀ آن در شهر سیرجان در راستای دسترسی مطلوب شهروندان است. برای انجام این مطالعه از روش تحقیق توصیفی-تحلیلی استفاده شده است. شیوۀ جمع‌‌آوری اطلاعات، اسنادی، کتابخانه‌‌ای و میدانی بوده است. درجهت مکان‌‌یابی داروخانه‌‌ها و توزیع فضایی بهینۀ آن در شهر سیرجان در راستای دسترسی مطلوب شهروندان از نرم‌‌افزار تحلیل‌‌گر ArcGIS و از روش سلسله‌‌مراتبی AHP استفاده شده است. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که با توجه به استانداردها و جمعیت شهر سیرجان، 25 داروخانۀ روزانه در سطح شهر سیرجان نیاز است که 9 داروخانۀ روزانۀ جدید در مکان‌‌های پیشنهادی مناسب باید احداث شود. در این راستا نتایج حاصل از پهنه‌‌بندی مکان‌‌های مناسب درجهت احداث داروخانه در شهر سیرجان نشان داد که حدود 10 درصد از مساحت شهر سیرجان دارای پتانسیل بسیار مناسب و حدود 30 درصد نیز دارای پتانسیل مناسب درجهت احداث داروخانه در سطح  شهر است که به ارائۀ یک مکان پیشنهادی در منطقۀ یک و 8 مکان پیشنهادی در منطقۀ دو شهری سیرجان با توجه به ضوابط و کمبودهای موردنیاز پرداخته شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Locating Pharmacies and its Optimal Spatial Distribution in Sirjan City in Line with the Desired Access of Citizens

نویسندگان [English]

  • Hossein Ghazanfarpour 1
  • Ali Mehrabi nejad 2
  • Asma Moslemizadeh 3
1 Associate professor Geoghraphy and urban planning Shahid Bahonar university of kerman,kerman,Iran.
2 Asistant professor Department of Geography and urban planning Shahid Bahonar university of kerman,kerman,Iran.
3 Msc in Geography and urban planning Shahid Bahonar university of kerman,kerman,Iran.
چکیده [English]

Location of health care uses in urban areas, especially pharmacies, should be such that everyone has easy access to them, because on the one hand, proper access to health services has played an important role in promoting health, safety and peace of mind in the community. On the other hand, it is an important indicator for the realization of social justice. In this regard, the purpose of this study is to locate pharmacies and its optimal spatial distribution in the city of Sirjan in order to provide optimal access to citizens. Descriptive-analytical research method was used to conduct this study. The method of collecting documentary information has been library and field. ArcGIS analyzer software and AHP hierarchical method have been used to locate pharmacies and its optimal spatial distribution in Sirjan in order to provide optimal access to citizens. The results of this study showed that according to the standards and population of Sirjan city, 25 daily pharmacies are needed in Sirjan city and 9 new daily pharmacies should be built in suitable proposed places. In this regard, the results of zoning Suitable places for the construction of a pharmacy in the city of Sirjan showed that about 10% of the area of ​​the city of Sirjan has a very good potential and about 30% has a good potential for the construction of a pharmacy in the city, which offers 1 place in the first and 8 proposed places in the two urban areas of Sirjan were addressed according to the required criteria and shortcomings.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Locate
  • Pharmacy
  • Spatial Distribution
  • Accessibility
  • Sirjan
آفتاب، احمد، سلیمانی، علیرضا ، حسن پور نگین، (1397). تحلیل توزیع فضایی و مکان یابی داروخانه های شبانه روزی ( نمونه موردی: شهر ارومیه )، نشریه مدیریت بهداشت و درمان، دوره 9، شماره 1، صص 45-33 .https://jhm.srbiau.ac.ir/article_12488.html
جبه داری، محمدمهدی، کرمی، جلال، سرکارگراردکانی، علی (1395)، تحلیل مکانی در مکان یابی داروخانه ها به روش تصمیم گیری چند معیاره AHP-Fuzzy (مطالعه موردی شهر شیراز)، مجله دانشگاه علوم پزشکی فسا، دانشگاه علوم پزشکی فسا، دوره 6، شماره 1، صص 26-19 . https://www.sid.ir/paper/203940/fa
چشم‌میشی، محسن؛ مبارکی، امید. (1397). بررسی رویکرد عدالت فضایی در پراکنش خدمات بیمارستانی و درمانگاهی شهر مشهد با استفاده از تکنیک ویکور،فصلنامه چشم انداز زاگرس، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بروجرد، دورۀ دهم، شمارۀ 38، صص 48-27.https://civilica.com/doc/1495852/
حاتمی‌نژاد، حسین؛ مهدیان بهنمیری، معصومه؛ مهدی، علی. (1391). بررسی و تحلیل عدالت فضایی برخورداری از خدمات بهداشتی-درمانی با استفاده از مدل‌های Topsis، Morris و Taxonomy، آمایش جغرافیایی فضا، فصلنامۀ علمی-پژوهشی دانشگاه گلستان، سال دوم، شمارۀ مسلسل 5، صص 98- 75.http://gps.gu.ac.ir/article_5339.html
حکمت‌نیا، حسن؛ موسوی، میرنجف. (1385). کاربرد مدل در جغرافیا با تأکید بر برنامه‌ریزی شهری و ناحیه‌ای، نشر علم نوین، یزد.
 خاکپور، براتعلی؛ خدابخشی، زهرا؛ ابراهیمی، میرمعظم. (1393). مکان‌یابی مراکز درمانی با استفاده از GIS و روش ارزیابی چندمعیارۀ AHP ناحیۀ 2 شهر نیشابور، مجلۀ جغرافیا و توسعۀ ناحیه‌ای، دوره 10، شمارۀ 19، صص 20-2. https://jgrd.um.ac.ir/article_28869_acee4147c20cf140d837a60a8cf508c2.pdf
داداش‌پور، هاشم؛ علیزاده، بهرام؛ رستمی، فرامرز. (1393). گفتمان عدالت فضایی در شهر، تهران: چاپ آذرخش.
زبردست، اسفندیار، محمدی، عسل (1384)، مکان‌‌یابی مراکز امدادرسانی (در شرایط وقوع زلزله) با استفاده از GIS و روش ارزیابی چند معیاری، نشریه هنرهای زیبا، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، شماره 21، صص 16-5.https://www.sid.ir/paper/5666/fa
 زنگی آبادی، علی، امیرعضدی، طوبی، پری زادی، طاهر (1391). تحلیل فضایی شاخص های توسعه خدمات بهداشت و درمان در استان کردستان، نشریه جغرافیا، انجمن جغرافیای ایران، دوره 10، شماره 32، صص 215-199 .https://www.sid.ir/paper/150442/fa
زیاری، کرامت‌اﷲ؛ مهدیان بهنمیری، معصومه؛ مهدی، علی. (1391). بررسی و سنجش عدالت فضایی بهره‌مندی از خدمات عمومی شهری براساس توزیع جمعیت و قابلیت دسترسی در شهر بابلسر، نشریۀ تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، دانشگاهخ خوارزمی، سال سیزدهم، شمارۀ 28، صص 241-217.https://jgs.khu.ac.ir/article-1-693-fa.html
سعیدنیا، احمد (1383)،کتاب سبز شهرداری‌ها، جلد دوم:کاربری زمین شهری. انتشارات سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور، تهران.
عزیزی، منصور. (1383). کاربرد سیستم اطلاعات جغرافیایی در مکان‌یابی، توزیع فضایی و تحلیل شبکۀ مراکز بهداشتی و درمانی (نمونۀ موردی: شهر مهاباد)، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد دانشگاه تبریز.
 فصیحی، حبیب الله (1399). تحلیل توزیع فضایی داروخانه ها در منطقه 20 شهر کرمان، مطالعات برنامه ریزی سکونتگاه های انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت، دوره 52، شماره 3، صص 904-891 .https://jshsp.rasht.iau.ir/article_676986.html
فعلی، محمد. (1391). مکان‌یابی مراکز بهداشتی-درمانی با استفاد از سیستم اطلاعات جغرافیایی (نمونۀ موردی: منطقۀ چهار شهر شیراز)، چهارمین کنفرانس برنامه‌ریزی و مدیریت شهری، دانشگاه فردوسی مشهد.
قدسی‌‌پور، سید حسن. (1387). فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی AHP، تهران: انتشارات دانشگاه صنعتی امیر کبیر.
نظریان، اصغر؛ کریمی، ببراز. (1388). ارزیابی توزیع فضایی و مکان‌یابی ایستگاه‌های آتش‌نشانی شهر شیراز با استفاده از GIS، فصلنامۀ جغرافیایی چشم‌انداز زاگرس، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بروجرد، سال اول، شمارۀ 2، صص 19-5.https://www.sid.ir/paper/175709/fa
وارثی، حمیدرضا؛ بیگ‌محمدی، حسن؛ اکبری، محمود. (1390). تحلیل فضایی و برنامه‌‌ریزی نارسایی‌های مراکز خدمات شهری یاسوج، فصلنامۀ تحقیقات جغرافیایی، دکتر محمدحسین پاپلی یزدی، سال بیست‌وپنجم، شمارۀ 100، صص 45-30.https://www.sid.ir/paper/29747/fa
هوشیار، حسین. (1390)، مکان‌یابی کاربری‌های درمانی با استفاده از روش AHP شهر مهاباد، فصلنامۀ فضای جغرافیایی، دانشگاه آزاد واحد اهر، دوره 11، شمارۀ 36، صص 150- 131.http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/article-1-1344-fa.html
یغفوری، حسین، فتوحی، صمد، بهشتی فر، جاسم (1392). کاربرد سامانه اطلاعات جغرافیایی در تجزیه و تحلیل توزیع فضایی و مکانیابی داروخانه ها (مطالعه موردی: داروخانه های شهر جهرم، نشریه پژوهش و برنامه ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مرودشت، دوره4، شماره 14، صص 20-1 .   https://jupm.marvdasht.iau.ir/article_222.html
 
Holt, A., Barnwell, G. L., & Bagheri, N. (2005). Measuring spatial accessibility to primary health care. Presented at the 17th Annual Colloquium of the Spatial Information Research Centre Dunedin, New Zealand, November 24-25. pp. 103-108.https://ourarchive.otago.ac.nz/handle/10523/756
Saaty, T.L. (1986). Axiomatic foundation of analytical hierarchy process, Journal of Management science, 31(7), pp. 855-841.https://pubsonline.informs.org/doi/abs/10.1287/mnsc.32.7.841
Oh, K & Jeong, Deliberate self-poisoning factors associated with recurrent self-poisoning. Am J med (2011); 29(8), pp. 908-12.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21641159/
Payne. S (2014) Urban Land Useu, PNW Ecosystem Research Consortium, university of oregon : page 106.
Taghvaei, M, A .Shahyvandy (2010) distribution of health services in the Iranian city, Journal of social welfare, 10(39), pp.33-53.