آشکارسازی تغییرات مورفولوژیکی رودخانه هیرمند ‌از ‌رودبار افغانستان تا هامون سیستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 دانشگاه سیستان و بلوچستان

3 دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

رودخانه‌های طبیعی تحت تأثیر عوامل و متغیر‌های مختلف، پیوسته ازنظر ابعاد، شکل، راستا و الگو‌ها در حال تغییرات هستند، و تغییر مسیر رودخانه‌ها، همواره موردمطالعه قرار می‌گیرد. ویژگی‌هایی مثل روند حرکت رودخانه‌ها، تغییرات مسیر شبکه‌ها، الگوها و ارتباط شبکه رودخانه‌ها با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای قابل انجام است. هدف از این پژوهش، جابه‌جایی رودخانه هیرمند از رودبار افغانستان تا هامون سیستان به طول 275 کیلومتر با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای سری زمانی لندست 5 و 7 و8 از سال 1988 تا 2018 است. به فاصله هر 5 سال یعنی سال‌های 1988، 1993، 1998، 2003، 2008، 2013، 2015 و 2018 تصویر اخذشده است و مورد آنالیز قرارگرفته است. نرم‌افزارGIS وENVI از مهم‌ترین ابزارهای مورداستفاده در این پژوهش بوده که جهت آماده‌سازی و استخراج داده‌ها مورداستفاده قرار گرفتند. رودخانه موردمطالعه پارامترهای هندسی همچون میانگین و انحراف معیار و غیره برای ضریب خمیدگی و طول دره و طول‌موج محاسبه‌شده است. نتایج این تحقیق نشان داد، که هر چه از سال 1988 به سال 2018 می‌رویم پارامتر‌های هندسی با توجه به تغییرات رود، روند افزایشی داشته‌اند و به علت طولانی بودن مسیر رودخانه تغییرات عرضی به 11 تا بازه تقسیم‌شده تا نتایج بهتر و دقیق‌تر مورد تحلیل قرار بگیرند. همچنین نتایج بررسی نشان می‌دهد، که میانگین ضریب خمیدگی در سال 1988 به مقدار 1.5 بوده است ولی در سال 2018 به میزان 2.5 رسیده است. همین افزایش مبین تغییرات زیاد در مسیر و بستر رود است.که تغییرات طولی و پیچ‌وخم رودخانه هیرمند در بازه 1988 تا 2018 تغییرات زیادی داشته و جابه‌جایی رودخانه افزایش پیداکرده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Detecting of morphological changes in Hearmand River from Roodbar Afghanistan to Hamoon Sistan

نویسندگان [English]

  • Samad Fotoohi 1
  • Hossein Negaresh 2
  • Narges Hatami Hadad 3
1 Department of Physical Geography, Faculty of Geography and Environmental Planning, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
2 Department of Physical Geography, Faculty of Geography and Environmental Planning, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan,
3 M.Sc. Student, Department of Physical Geography, Faculty of Geography and Environmental Planning, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan
چکیده [English]

Natural rivers are constantly changing in terms of dimensions, shape, direction and patterns under the influence of various factors and variables, and the diversion of rivers is always studied. Features such as river flow trends, network route changes, river network patterns, and communication can be done using satellite imagery. The purpose of this study is to move the Helmand River from Rudbar Afghanistan to Hamoon Sistan with a length of 275 km using Landsat 5, 7 and 8 time series satellite images from 1988 to 2018. The image was taken and analyzed every 5 years, ie 1988, 1993, 1998, 2003, 2008, 2013, 2015 and 2018. GIS and ENVI software are the most important tools used in this research that were used to prepare and extract data. The studied river has geometric parameters such as mean and standard deviation, etc. for curvature coefficient, valley length and wavelength have been calculated. The results of this study showed that as we go from 1988 to 2018, the geometric parameters have had an increasing trend due to the changes in the river, and due to the long path of the river, the transverse changes have been divided into 11 intervals until the results. Be better and more accurately analyzed. The results also show that the average curvature coefficient in 1988 was 1.5 but in 2018 it reached 2.5. This increase indicates many changes in the route and bed of the river. The longitudinal changes and the maze of the Helmand River in the period 1988 to 2018 have changed a lot and the movement of the river has increased.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rudbar Afghanistan
  • Hamoon Sistan
  • morphological changes
  • Helmand River
  • تاریخ دریافت: 26 خرداد 1399
  • تاریخ بازنگری: 20 آذر 1400
  • تاریخ پذیرش: 24 آذر 1400
  • تاریخ اولین انتشار: 29 خرداد 1401