واکاوی و طبقه‌بندی مسائل دیپلماسی شهری در مشهد الرضا (علیه‌السلام)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری جامعه‌شناسی فرهنگی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

2 استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

3 دانشجوی کارشناسی ارشد مردم‌شناسی دانشگاه تهران

چکیده

با گسترش فرایندهای جهانی‌شدن، افول ایدۀ تمرکزگرایی و کم‌رنگ‌شدن نقش دولت-ملت‌ها در مناسبات بین‌المللی، نقش دولت محلی و شهرها در سامان‌بخشی به حکمرانی و پیشبرد دیپلماسی پررنگ شده و عرصۀ دیپلماسی شهری به‌منظور تأمین منافع شهر و شهروندان در حوزه‌های مختلف فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و... گسترش یافته است. برهمین‌اساس توجه به پیشبرد دیپلماسی شهری در ایران در راستای تأمین و تضمین منافع شهری و ملی از طریق رشد و گسترش تبادلات میان‌فرهنگی و اقتصادی ضرورتی انکارناپذیر است. نظر به موقعیت فرهنگی تاریخی و جغرافیای شهر مشهد به‌عنوان دومین کلان شهر ایران، پژوهش حاضر شناسایی و طبقه‌بندی مسائل دیپلماسی شهری در این شهر را با مطالعات اسنادی و روش مصاحبۀ کیفی با متخصصان حوزۀ دیپلماسی شهری مورد توجه قرار داد. مطالعۀ داده‌ها حکایت از این داشت که شهر مشهد فاقد دیپلماسی خلاق و پیشرو در عرصۀ تعاملات بین‌المللی است. برهمین‌اساس به‌منظور تدقیق مسائل، با بهره‌گیری از روش تحلیل مضمون سازماندهی، تنظیم و مقوله‌بندی داده‌ها در قالب 15 مضمون اصلی در نسبت با کدهای استخراج‌شده، صورت گرفت و درنهایت این مضامین در قالب 4 کلان مسئلۀ «اختلال‌شناختی، معرفتی نسبت‌به ظرفیت‌های خود و دیگری»، «حکمرانی تمرکزگرای محافظه‌کارانه»، «نابسامانی اقتصاد سیاسی شهر» و «محدودیت‌های بین‌المللی» طبقه‌بندی شدند؛ کلان مسائلی که ازجمله عوامل اصلی در عدم شکل‌گیری برند و تصویر متمایز و ارزش‌آفرین شهر مشهد هستند و درنهایت منجر به عدم‌برخورداری از دیپلماسی شهری خلاق و پیشرو می‌شوند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analyzing and Classifying the Urban Diplomacy Problems in Mashhad Al Reza

نویسندگان [English]

  • Edris Ramouz 1
  • Hossein Mehrabanifar 2
  • Fatemeh Eftekhari, 3
1 Ph.D. in Cultural Sociology, Research Institute of Hawzah and University.
2 Assistant Professor, Department of Social Sciences, University of Razavi Islamic Sciences.
3 Master's student in anthropology, University of Tehran, Iran.
چکیده [English]

With the expansion of the globalization process, the decline of centralism idea and the dimming of the nation-state’s role in international relations, the role of local government and cities in organizing and promoting diplomacy has become more prominent and urban diplomacy in order to provide the benefits and interest of the city and Citizens in various cultural, social, economic and ... areas have been expanded. Accordingly, it is an undeniable necessity to pay attention to the advancement of urban diplomacy in Iran in order to guarantee and provide urban and national interests through the growth and expansion of intercultural and economic exchanges. Considering the cultural, historical and geographical position of Mashhad as the second largest city in Iran, this study focused on identifying and classifying the problems of urban diplomacy in this city with the method of documentary studies and conducting qualitative interviews with urban diplomacy experts. The study of the data indicated that there is no creative and progressive diplomacy in Mashhad city to have a significant role in international interactions. Accordingly, for clarification of problems, the data has been organized and categorized in 15 themes by using thematic analysis and finally these themes have been classified in 4 main problems; “Lack of awareness of one's own and other's capacities and potentials”, “conservative centralist governance”, “the disorder of the political economy of the city” and “International restrictions”. These are the main problems that prevent city branding and creative and progressive urban diplomacy.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Diplomacy
  • Urban Diplomacy
  • Problem Identification
  • Mashhad
اسدی، روح‌‌الله. (1399الف). تعیین اولویت کشورهای اسلامی در راستای اهداف دیپلماسی شهری مشهد، پژوهش­های جغرافیای سیاسی، دورۀ پنجم، شمارۀ 3، صص 43-22.https://pg.um.ac.ir/article/view/79363/article_39584.html?lang=fa
اسدی، روح‌‌الله. (1399ب). تدوین راهبردهای دیپلماسی شهری مشهد با تأکید بر کشورهای اسلامی، جغرافیا و توسعۀ فضای شهری، دورۀ هفتم، شمارۀ 2، صص 123-105.https://jgusd.um.ac.ir/article_39599.html?lang=fa
باقری، حسین؛ ابن‌الرضا، سید مجید؛ صحرایی، فرامرز. (1395). شناسایی استراتژی‌‌های جهانی‌شدن اقتصاد در حوزۀ دیپلماسی شهری (مطالعۀ موردی: کلان‌‌شهر تهران)، فصلنامۀ علمی-پژوهشی اقتصاد و مدیریت شهری، سال چهارم، شمارۀ 4، صص 106-87.http://iueam.ir/article-1-547-fa.html
بصیرت، میثم و جلیلی، سید مصطفی. (1393). تحلیل فرصت‏ها و چالش‏های توسعۀ دیپلماسی شهری در کلان‌شهر تهران، دورۀ نوزدهم، شمارۀ 3، صص 66-53.https://jfaup.ut.ac.ir/article_55404.html?lang=fa
جلالی، رستم. (1391). نمونه‌‌گیری در پژوهش‌‌های کیفی، تحقیقات کیفی در علوم سلامت، دورۀ اول، شمارۀ 4، صص 320-310.https://www.sid.ir/paper/215407/fa
حبیبی، یدالله؛ عیوضی، یاور؛ معظمی گودرزی، ابراهیم. (1396). مسئلۀ فرهنگی و مسئله‌شناسی فرهنگی ایران (در دیدگاه نخبگان دانشگاهی و حوزوی داخلی)، فصلنامۀ فرهنگ در دانشگاه اسلامی، دورۀ هفتم، شمارۀ 4، صص 550-525.https://ciu.nahad.ir/article_499.html?lang=fa
دهشیری، محمدرضا. (1392). پارادیپلماسی در عصر جهانی‌شدن: بررسی موردی دیپلماسی شهری، مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، دورۀ چهارم، شمارۀ 13، صص 54-34.http://sspp.iranjournals.ir/article_5698.html?lang=fa
زرقانی، سید هادی؛ رنجکش، محمدجواد؛ اسکندران، منصوره. (1393). دیپلماسی شهری، تحلیل نقش شهرها به‌عنوان بازیگر جدید عرصۀ روابط بین‌الملل، مطالعات و پژوهش‌‌های شهری و منطقه‌‌ای، سال پنجم، شمارۀ 20، صص 182-163.www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1042094
زلفعلی فام. (1395). شهر، دیپلماسی و روابط بین‌الملل، فصلنامۀ حقوق ملل، دوره 6، شمارۀ 24، صص 338-323.https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/129469/331/text
زنگی، فرزانه. (1397). بررسی نقاط قوّت و ضعف شهر مشهد در ایفای نقش دیپلماسی شهری براساس مدل تحلیلی SWOT، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد.
سندرکاک، لیونی؛ تراگ‌مورتِن، جیمز؛ اَمیل، لیوِن؛ بیورگارد، رابرت آ. و اِکشتاین، باربارا(1400). شنیدن شهر، مترجم: محمدرضا نویدپور، تهران: نشر اطراف.https://www.gisoom.com/book/11755393
صادقی فسایی، سهیلا؛ مقدّم، سمیه. (1392). مسأله‌شناسی زنان بنابر روایت زنان (مطالعۀ کیفی)، فصلنامۀ رفاه اجتماعی، دورۀ سیزدهم، شمارۀ 49، صص 303-269.https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=1329&sid=1&slc_lang=fa
فرهادی، مرتضی. (1397). صنعت بر فراز سنت یا در برابر آن، جلد 1، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
فلیک، اووه. (1390). درآمدی بر تحقیق کیفی، ترجمۀ هادی جلیلی، تهران: نشر نی.
گال، مردیت؛ بورک، والتر و گال، جویس (1386). روش‌های کمی و کیفی در علوم تربیتی و روانشناسی، ترجمه احمدرضا نصر و دیگران، تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی و سمت.
محمدپور، احمد. (1400). ضدروش؛ زمینه‌های فلسفی و رویه‌‌های عملی در روش‌‌شناسی کیفی، تهران: نشر لوگوس.
مشایخی، محرم؛ زرقانی، سیدهادی؛ خوارزمی، امیدعلی. (1397). تحلیل استراتژیک دیپلماسی شهری کلان‌شهر مشهد، پژوهش‌های جغرافیای سیاسی، دورۀ سوم، شمارۀ 1، صص 131-105.https://pg.um.ac.ir/article_26118.html?lang=fa
مهدی‌زاده،سیدمحمّد(1396)، نظریه‌های رسانه‌ها؛ اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی، تهران: انتشارات همشهری.
مهرشاد، احمد؛ ربانی خوراسگانی، علی؛ کلانتری، عبدالحسین؛ ذوالفقارزاده، محمدمهدی. (1399). مرور نظام‌مند مقالات علمی شبکه‌های اجتماعی (مورد مطالعه: اصفهان)، نشریۀ جامعه‌شناسی کاربردی، سال سی‌ویکم، شمارۀ 2، صص 23-40.https://jas.ui.ac.ir/article_23898.html?lang=fa
نجاتی حسینی، سید محمود. (1390). سیاست شهری و دیپلماسی شهری (از نظریه تا تجربه)، جامعه‌شناسی تاریخی، دورۀ سوم، شمارۀ 2، صص 142-117.https://jhs.modares.ac.ir/article-25-4358-fa.html
 
Acuto, Michele (2013), Global Cities, Governance and Diplomacy, New York: Routledge. 
Anttiroiko, Ari-Veikko (2014), The Political Economy of City Branding, New York: Routledge.
Braun, Virginia; Clarke, Victoria (2006). "Using thematic analysis in psychology". Qualitative Research in Psychology, 3 (2).https://www.researchgate.net/publication/235356393_Using_thematic_analysis_in_psychology
Daroudi, Mohammad Reza & Peimani, Nastaran (2013), Assessing Urban Diplomacy Approach on Foreign Investors in Tehran Using Network Analysis Process - SWOT Analysis, Middle-East Journal of Scientific Research 15 (5): 715-722.https://www.idosi.org/mejsr/mejsr15(5)13/16.pdf
Guest, Gregg (2012). Applied thematic analysis, Thousand Oaks, California: Sage.
kihlgren grandi, Lorenzo (2020), City Diplomacy, Springer International Publishing; Palgrave Macmillan.
Harvey, David (2012), The Right to the City, from , www.newleftreview.org.
Robertson, S.Ian(2001), Problem solving, Philadelphia: Psychology Press. 
Rwomire, A. (2001) Social Problems in Africa: New Visions, Westport, Conn: Praeger.
Short, Kathy G. (2012), Story as a World Making, Language Arts, vol.90, N.1, pp. 9-17.https://coe.arizona.edu/sites/default/files/story-world-making.pdf