تقویت ارتباط انسان با طبیعت در طراحی منظر محلی از طریق برنامه‌ریزی ارتباطی و گفتگو (نمونۀ موردی: شهر سورمق، استان فارس)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مهندسی طراحی‌محیط‌زیست ‌دانشگاه‌تهران،‌عضو هیئت‌علمی‌گروه‌مهندسی‌فضای‌سبز دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 دانشیار، گروه برنامه‌ریزی و مدیریت محیط‌زیست، دانشکدۀ تحصیلات تکمیلی محیط‌زیست دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

این تحقیق با هدف بررسی نقش ارزش­ها، ریشه‌های فرهنگی و دانش محلی در طراحی منظر شهر سورمق در استان فارس انجام شده است. پژوهش با رویکردی میان‌رشته‌ای و اتکا بر نظریۀ برنامه‌ریزی ارتباطی، گفتگو و نظریۀ انتخاب دیویدف و راینر به­عنوان چهارچوب نظری اصلی، به­دنبال ارائة راهبردها و راه‌حل‌هایی برای بازسازی و تقویت ارتباط نسل‌های جدید با طبیعت و حفظ هویت و فرهنگ محلی است. روش‌شناسی این تحقیق از نوع کیفی و تفسیری و مبتنی بر برگزاری نشست‌های گفتگومحور و صمیمانه با ساکنان بومی، به‌ویژه کهنسالان، جهت استخراج ارزش‌ها، تجارب و الگوهای بومی مدیریت منابع بوده است. یافته‌ها شامل راهبردهایی مانند: مشارکت مردم محلی، توجه به حواس چندگانه در طراحی، پرهیز از الگوبرداری غربی و برنامه‌های آموزشی جامع می­باشد. همچنین راه‌حل‌های عملی مانند: ایجاد فضاهای بازی طبیعی، باغ‌های اجتماعی، باغ‌های انرژی پایدار، باغ‌های حسی و فضاهای میکروطبیعت پیشنهاد شده­است. نتایج این تحقیق می‌تواند به توسعة روش‌های مشارکتی و افزایش ارتباط با طبیعت در فرآیند طراحی منظرهای محلی کمک کند و در نهایت گامی در جهت ارتقای کیفیت زندگی، حفظ و بازسازی هویت فرهنگی و محیطی جوامع باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Enhancing Human-Nature Connection in Local Landscape Design through Communicative Planning and Dialogue (Case Study: Sormagh City, Fars Province, Iran)

نویسندگان [English]

  • Peiman Golchin 1
  • Shahrzad Faryadi 2
1 PhD Student in Environmental Design Engineering, University of Tehran; Lecturer at Department of Landscape Architecture, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran.
2 Associate Professor, Department of Environmental Planning and Management, Faculty of Environment, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده [English]

This study investigates the role of values, cultural roots, and local knowledge in the landscape design of Sormagh City, Fars Province. Adopting an interdisciplinary approach, the research draws upon theories of communicative planning, dialogue, and choice theory to propose strategies for restoring and enhancing the connection between younger generations and nature, while preserving local identity and cultural heritage. The research employs a qualitative and interpretive methodology, centered on conducting dialogue-based and informal sessions with local residents, particularly the elderly, to extract values, experiences, and indigenous patterns of resource management. The findings reveal key strategies, including active participation of local communities, multisensory engagement in design, avoidance of Westernized models, and the implementation of comprehensive educational programs. Practical solutions such as the development of natural play areas, community gardens, sustainable energy gardens, sensory gardens, and micro-nature spaces are also presented. The outcomes of this research contribute to advancing participatory design methods and fostering deeper human-nature connections in local landscape projects. Ultimately, the study seeks to enhance quality of life and facilitate the preservation and revitalization of cultural and environmental identity within communities. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban Landscape
  • Urban Environment
  • Value Elicitation
  • Dialogue
  • Qualitative Methodology
  • Enhancing Nature Connection

مراجع

جلالی، رستم. (1391). نمونه گیری در پژوهش های کیفی. تحقیقات کیفی در علوم سلامت، 1(4)، 310-320.https://sid.ir/paper/215407/fa
جهانداری، کیکاووس، و شواتس، پاول. (۱۳۷۲). جغرافیای تاریخی فارس. ۱ ج. تهران - ایران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
خلیل­نژاد ، س.م. و پ. گلچین. (1400). بررسی ترجیح ها و میزان مشارکت جامعه دانشگاهی در کشاورزی شهری مورد مطالعه: منظر خوراکی دانشگاه سیستان و بلوچستان . فصلنامه علوم محیطی. 19(3): 193-216.
رضاعلی مراد افشاری، رضا. (1392). تحلیل معماری پایدار در باغ سازی ایرانی (نمونه موردی باغ فین کاشان)،اولین همایش ملی معماری، مرمت، شهرسازی و محیط زیست پایدار، همدان.https://civilica.com/doc/263330
رفیعیان، مجتبی، معروفی، سکینه. (1390).  نقش و کاربرد رویکرد برنامه­ریزی ارتباطی در نظریه­های نوین شهرسازی، مجله آرمان شهر، شماره 7.
رنجبر، هادی، حق دوست، علی اکبر، صلصالی، مهوش، خوشدل، علیرضا، سلیمانی، محمدعلی، و بهرامی، نسیم. (1391). نمونه گیری در پژوهش­های کیفی: راهنمایی برای شروع. مجله دانشگاه علوم پزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران، 10(3 (مسلسل 39))، 238-250. https://sid.ir/paper/96654/fa
فریادی, شهرزاد, و ردایی, مهجبین. (1398). کاربرد داستان‌گویی به عنوان یک ابزار برنامه‌ریزی ارتباطی برای شناسایی و تفسیر ارزش‌های محیط‌زیستی، نمونه مطالعاتی استان یزد. پژوهش های محیط زیست, 10(19), 219-233.
فریادی، شهرزاد،(1402)، نظریه­های برنامه­ریزی و محیط­زیست، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
گلچین, پیمان, ناروئی, بهروز, و مثنوی, محمدرضا. (1391). ارزیابی کیفیت بصری فضاهای آموزشی بر اساس ترجیحات استفاده کنندگان (مطالعة موردی: دانشگاه سیستان و بلوچستان). محیط شناسی, 38(2), 135-150. doi:10.22059/jes.2012.29109    
گلچین، پیمان، کافی، محسن، و سارانی، نیلوفر. (1400). بررسی اهمیت طراحی باغ های شفابخش در محوطه دانشگاه ها در راستای ارتقاء مطلوبیت فضایی: نمونه موردی دانشگاه سیستان و بلوچستان. علوم و تکنولوژی محیط زیست،دوره 23، شماره 10، 103-118. doi:10.30495/jest.2019.44644.4684
مرکز آمار ایران، (1395)، گزیدۀ نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1395.
نوروزی، علیرضا، نسترن، مهین. (1393). برنامه‌ریزی فضای بازی کودکان یا بازیکده‌های شهری: بررسی ضرورت، اصول برنامه‌ریزی و مکان‌یابی در عرصه کوی و محله، اصفهان: جهاد دانشگاهی واحد اصفهان (جلد 1).
وحیدزادگان، فریبا و ایرانی بهبهانی، هما. (1391). طراحی فضاهای باز و سبز شهری به صورت باغ های موضوعی الگویی برای باغشهر ایرانی،دومین کنفرانس برنامه ریزی و مدیریت محیط زیست،تهران.https://civilica.com/doc/147506
 
Bond, A. J., & Morrison-Saunders, A., (2011). Re-evaluating sustainability assessment: Aligning the vision and the practice. Journal of Environmental Impact Assessment Review 31(1), 1–7. https://doi.org/10.1016/j.eiar.2010.01.007
Davidoff, P., (1965). Advocacy and pluralism in planning. Journal of the American Institute of Planners 31(4), 331–338. https://doi.org/10.1080/01944366508978187
Davidoff, P., & Reiner, T.A., (1962). A choice theory of planning. Journal of the American Institute of Planners 28, 103–115. https://doi.org/10.1080/01944366208979427
Faryadi, S., (2018). A storytelling planning process to transform environmental values into sustainable cities and sustainable behaviours. Space Ontology International Journal 7(4), 1- 12. https://dorl.net/dor/20.1001.1.23456450.2018.7.4.1.5
Ferguson, S.D., (1999). Communication planning: An integrated approach. SAGE Publications, Inc., https://doi.org/10.4135/9781452233352
Friedmann, J., (1989). Planning In the public domain: Discourse and praxis. Journal of Planning Education and Research 8(2), 128–130. Https://Doi.Org/10.1177/0739456X8900800214
Friedmann, J., (2008). The uses of planning theory: A bibliographic essay. Journal of Planning Education and Research 28(2), 247–257. Https://Doi.Org/10.1177/0739456X08325220
Frimpong Boamah, E., (2023). Planning as polycentric: Institutionalist lessons for communicative and collaborative planning in Global South contexts. Journal of Planning Theory 22(2), 131–153.
https://doi.org/10.1177/14730952221115871
Healey, P., (2006). Collaborative Planning-Shaping Places in Fragmented Societies (2nd editio). Palgrave Macmillan.
Innes, J.E., (1995). Planning theory's emerging paradigm: Communicative action and interactive practice. Journal of Planning Education and Research 14, 183–189. https://doi.org/10.1177/0739456X9501400307
Innes, J.E., & Booher, D. E., (2015). A turning point for planning theory? Overcoming dividing discourses.  Planning Theory Journal 14(2), 195–213. https://doi.org/10.1177/1473095213519356
Innes, J.E., & Booher, D.E., (2010). Planning with Complexity: An Introduction to Collaborative Rationality for Public Policy. Journal of Planning Theory and Practice 11(4), 201-2017. https://doi.org/10.4324/9781315147949
Krumholz, N., (1990). Making equity planning work: leadership in the public sector. Philadelphia: Temple University Press.
Lin, Y., (2023). Rethinking collaborative planning in China: Does the communicative or agonistic planning theory matter? Journal of Planning Theory 22(3), 249-269. https://doi.org/10.1177/14730952221122283
Maakerani, H. M., (2007). The Application of Habermas's theory of communicative action in urban palnning: opponents and proponents. Philosophy.
Machler, L., & Milz, D., (2015). The Evolution of Communicative Planning Theory
Mattila, H., (2019). Habermas revisited: Resurrecting the contested roots of communicative planning theory. Journal of Progress in Planning 141(1), Article 100431, 1-69. https://doi.org/10.1016/j.progress.2019.04.001
Mullenbach, L.E., (2022). Critical discourse analysis of urban park and public space development. Journal of Cities 120(2), 103458.https://doi.org/10.1016/j.cities.2021.103458.
Raaphorst, K., Duchhart, Ingrid., Van der Knaap, Wim., Roeleveld, G., & Van den Brink, A., (2016). The semiotics of landscape design communication: towards a critical visual research approach in landscape architecture. Journal of Landscape Research, 42(1), 120–133. https://doi.org/10.1080/01426397.2016.1257706
Saboya, R.T., (2019). Urban planning as collective, progressive, interrelated and path-dependent decision making. Journal of Revista Políticas Públicas & Cidades 8(3), 5-15. http://dx.doi.org/10.23900/2359-1552v8n3_4
Sager, T., (2022). Advocacy planning: Were expectations fulfilled? Journal of Planning Perspectives 37(6), 1205–1230. https://doi.org/10.1080/02665433.2022.2040189
Sanoff, H., (2000). Community Participation Methods in Design and Planning. John Wiley & Sons.
Schlater, J.D., & Sontag, M.S., (1994). Toward the measurement of human values. Family and Consumer Sciences Research Journal 23(1), 4–25. https://doi.org/10.1177/1077727X940231002
Sotomayor, L., & Daniere, A., (2018). The dilemmas of equity planning in the Global South: A comparative view from Bangkok and Medellín. Journal of Planning Education and Research 38(3), 273–288.
https://doi.org/10.1177/0739456X17700495
Sumares, D., Fidélis, T., (2011). Natura 2000 and the narrative nature of nature: a case for critical discourse analysis. Journal of Integrative Environmental Sciences 8(1), 53–68. https://doi.org/10.1080/1943815X.2011.556649
Udy, J., (1980). Why plan? Planning and the eternal values. Journal of Plan Canada 20, 176-183.
Westin, M., (2022). The framing of power in communicative planning theory: Analysing the work of John Forester, Patsy Healey and Judith Innes. Journal of Planning Theory 21(2), 132–154. https://doi.org/10.1177/14730952211043219
Zhang, L., Lu, J., Shi, X., & Liao, L., (2024). From rational planning to communicative planning: Exploring the roles of responsible planners in Beijing. Journal of the American Planning Association, 1–15. https://doi.org/10.1080/01944363.2024.2370897
Zhao, N., Wang, J., & Liu, Y., (2024). Institutionalization of public interest in planning: Evolving mechanisms of public representation in China’s urban regeneration policymaking. Journal of Planning Theory 23(3), 219-242.https://doi.org/10.1177/14730952231206418
جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای
دوره 15، شماره 55
خرداد 1404
صفحه 131-156

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 10 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری: 02 فروردین 1404
  • تاریخ پذیرش: 23 فروردین 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار