مدل اثرگذاری هوشمندی بر رقابت‏پذیری مقصدهای گردشگری شهری در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری گردشگری و استادیار دانشگاه یزد

10.22111/gaij.2021.6040

چکیده

ظهور و بروز گردشگری هوشمند، توجه مدیران و سیاست‌گذاران مقصدها را به فرصت‏هایی که از تطبیق راهبرد هوشمندی در سطح مقصدهای گردشگری ایجاد می‌شود، جلب کرده‌است تا بتوانند با اتخاذ رویکرد نوآورانه و هوشمندانه، مزیت رقابتی در گردشگری ایجاد و رقابت‏پذیری مقصدها را افزایش دهند. این پژوهش در پی شناسایی و ارائۀ مدلی بوده که در آن سازوکار اثرگذاری هوشمندی بر رقابت‏پذیری مقصدهای گردشگری شهری در ایران تبیین شده باشد؛ بدین‌منظور و برای ایجاد فهم و ادراک عمیق از ابعاد، عوامل و چگونگی اثرگذاری هوشمندی بر رقابت‏پذیری در مقصدهای گردشگری شهری، رویکرد کمّی اتخاذ و دو مرحلۀ پژوهشی تدوین شد. در مرحلۀ اول با روش تحلیل داده‏های آرشیوی، به ‏گردآوری و تلفیق پژوهش‎های پیشین و تعیین مؤلفه‏ها و شاخص‏های سنجش هوشمندی و رقابت‏پذیری مقصدهای گردشگری پرداخته شده و یافته‏ها با استفاده از نظر خبرگان گردشگری اعتبارسنجی شد. در مرحلۀ دوم با استفاده از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری و ابزار پرسشنامه، اثرگذاری هوشمندی بر رقابت‏پذیری مقصدهای گردشگری براساس نظر خبرگان در سطح مقصدهای دوازده‏گانۀ شهری منتخب سنجیده شده و به تأیید مدل ارائه‌شده، پرداخته شد. نتایج تحقیق نشان داد که براساس مدل تحقیق، هوشمندی بر رقابت‏پذیری مقصدهای گردشگری شهری اثرگذار است و هوشمندی روی‏هم‎رفته توانسته است 88 درصد از تغییرات رقابت‏پذیری مقصدهای گردشگری شهری را پیش‌بینی کند. ارائۀ مدل اثرگذاری هوشمندی بر رقابت‏پذیری، تعیین مؤلفه‏ها و شاخص‏های هوشمندی و رقابت‏پذیری مقصدهای گردشگری شهری، وجوه تمایز این تحقیق نسبت‌به تحقیقات پیشین بوده‏اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Model of Smartness’ Effect on Competitiveness of Tourism Urban Destination in Iran

نویسنده [English]

  • Ali Delshad
چکیده [English]

The emergence of smart tourism has attracted the attention of destination managers and policy makers to the opportunities created by the implementation of smart strategy at the level of tourist destinations, so that they can take an innovative and intelligent approach to create a competitive advantage in tourism and make destinations competitive. Increase. This study seeks to identify and present a model in which the mechanism of intelligent impact on the competitiveness of urban tourism destinations in Iran is explained; For this purpose, in order to create a deep understanding of the dimensions, factors and how intelligence has an impact on competitiveness in urban tourism destinations, a quantitative approach was adopted and two research stages were developed. In the first stage, with the method of archival data analysis, the previous researches are collected and combined and the components and indicators of measuring the intelligence and competitiveness of tourist destinations are determined and the findings are validated using the opinion of tourism experts. شد. In the second stage, using the structural equation modeling method and a questionnaire, the effect of intelligence on the competitiveness of tourist destinations was measured based on the opinion of experts at the level of twelve selected urban destinations and the proposed model was approved. The results showed that according to the research model, intelligence affects the competitiveness of urban tourism destinations and intelligence as a whole has been able to predict 88% of changes in the competitiveness of urban tourism destinations. Presenting a model for influencing intelligence on competitiveness, determining the components and indicators of intelligence and competitiveness of urban tourism destinations, have been the distinguishing features of this research compared to previous researches.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Structural Equation Modeling
  • Smart and competitive Destinations
  • the Measurement of Smartness and Competitiveness
حبیبی، آرش؛ عدن‎‏ور، مریم. (1396). مدل‌یابی معادلات ساختاری و تحلیل عاملی (آموزش کاربردی نرم‌افزار LISREL). تهران: سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی.
شفیعی، ساناز؛ رجب‏زاده قطرمی، علی؛ حسن‏زاده، علی‏رضا؛ جهانیان، سعید. (1396). بررسی تأثیر فناوری‌ اطلاعات بر توسعة پایدار مقاصد گردشگری به‌منظور توسعة مقاصد گردشگری هوشمند (با استفاده از رویکرد فراترکیب)، تحقیقات بازاریابی نوین، دانشگاه اصفهان، سال هفتم، شمارۀ 4، صص 95-116. http://dx.doi.org/10.22108/nmrj.2017.103939.1247   
شوماخر، راندال ای؛ لومکس، ریچارد جی. (1388). مقدمه‌ای بر مدل‌سازی معادلۀ ساختاری. مترجم: وحید قاسمی، تهران: انتشارات جامعه‌شناسان.
فرزین، محمدرضا؛ نادعلی‌پور، زهرا. (1389). عوامل مؤثر بر مزیت رقابتی مقصدهای گردشگری در ایران (مورد مطالعه: منطقۀ چابهار). فصلنامۀ مطالعات مدیریت گردشگری، دانشگاه علامه طباطبائی، سال پنجم، شمارۀ 14، صص 67-40. https://tms.atu.ac.ir/article_5076.html
قربانی، امیر؛ دانایی، ابوالفضل؛ زرگر، سیدمحمد؛ همتیان، هادی. (1398). شناسایی عوامل هوشمندی سازمان در سازمان‌های ارائه‌دهندۀ خدمات گردشگری در استان خراسان جنوبی، فصلنامه جغرافیا و آمایش شهری-منطقه‏ای، دانشگاه سیستان و بلوچستان، سال نهم، شمارۀ 30، صص 137-156. https://gaij.usb.ac.ir/article_4445.html
کلانتری، خلیل. (1392). مدل‌سازی معادلات ساختاری در تحقیقات اجتماعی-اقتصادی (با برنامۀ  LISREL – SIMPLIS). تهران: انتشارات فرهنگ صفا.
مک‌ناب، دیوید ای. (1397). روش‌های تحقیق کمّی و کیفی (مدیریت دولتی و سازمان‌های غیرانتفاعی): ترجمه واعظی و آزمندیان، تهران: انتشارات صفار.
میرتقیان رودسری، سید محمد. (1398). آسیب‏شناسی کاربرد معادلات ساختاری در پژوهش‎های ایرانی گردشگری. فصلنامۀ علمی-پژوهشی گردشگری و توسعه، انجمن علمی گردشگری ایران، سال هشتم، شمارۀ 3، صص 124-146. http://www.itsairanj.ir/article_100348.html
هومن، حیدرعلی. (1395). مدل‌یابی معادلات ساختاری با کاربرد نرم‌افزار لیزرل. تهران: انتشارات سمت.
 
Abreu Novais, M., Ruhanen. L., Arcodia, C. (2018). Destination competitiveness: A phenomenographic study. Tourism Management, 64, 324-334. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2017.08.014
Angeloni, S. (2016). A tourist kit, made in Italy: An intelligent system for implementing new generation destination cards. Tourism Management, 52, 187-209. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2015.06.011
Boes, K., Buhalis, D., Inversini, A. (2016). Smart tourism destinations: Ecosystems for tourism destination com-petitiveness. International Journal of Tourism Cities, 2(2), 108–124. https://doi.org/10.1108/IJTC-12-2015-0032
Borsekova, Kamila; Vanova, Anna; Vitalisova, Katarina. (2017). Smart specialization for smart spatial development: innovative strategies for building competitive advantages in tourism in Slovakia. Socio-economic Planning Sciences, 58, 39-50. https://doi.org/10.1016/j.seps.2016.10.004
Bu, N. (2018). The 22nd session of the UNWTO general. Assembly–Special Session on Smart Tourism: Chengdu, China, 14–15 September 2017, Anatolia, 29(1), 143–145. https://doi.org/10.1080/13032917.2017.1393720
Buhalis, D., Amaranggana, A. (2014). Smart Tourism Destinations. In Z. Xiang & L.Tussyadiah (Eds.), Information and Communication Technologies in Tourism (pp. 553-564). Dublin: Springer. https://www.cyberstrat.net/ENTER14SmartTourismDestinations-libre.pdf
Buonincontri, Piera, Micera, Roberto. (2016). The experience co-creation in smart tourism destinations: a multiple case analysis of European destinations. Information Technology of Tourism, 16, 285–315. https://doi.org/10.1007/s40558-016-0060-5
Cohen B. (2012). Smart cities hub. Retrieved 22 July 2013. http://smartcitieshub.com /2012/11/11/ smart-cities-ranking-methodology  
Del Chiappa, G., Baggio, R. (2015). Knowledge transfer in smart tourism destinations: Analyzing the effects of a network structure. Journal of Destination Marketing and Management, 4(3), 145-150. https://doi.org/10.1016/j.jdmm.2015.02.001
Del Vecchio, P., Mele, G., Ndou, V., Secundo, G. (2018). Creating value from Social Big Data: Implications for Smart. Information Processing and Management, 54(5), 847–860. https://doi.org/10.1016/j.ipm.2017.10.006
Del Vecchio, P., Passiante, G. (2017). Is tourism a driver for smart specialization? Evidence from Apulia, an Italian region with a tourism vocation. Journal of Destination Marketing and Management, 6(3), 163–165. https://doi.org/10.1016/j.jdmm.2016.09.005
Díaz-Díaz, Raimundo, Muñoz, Luis, Pérez-González, Daniel. (2017). Business model analysis of public services operating in the smart city ecosystem: The case of SmartSantander. Future Generation Computer Systems, 76, 198–214. https://doi.org/10.1016/j.future.2017.01.032
Dwyer, L., Kim, C. (2003). Destination Competitiveness: Determinants and Indicators. Current Issues in Tourism, 6(5), 369-414. https://doi.org/10.1080/13683500308667962
Germann Molz, J. (2012). Travelconnections: Tourism, technology and togheter nessina mobile world. London: Routledge.
Goffi, G., Cucculelli, M., Masiero, L. (2019). Fostering tourism destination competitiveness in developing countries: The role of sustainability. Journal of Cleaner Production, 209, 101-115. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2018.10.208
Goffi, Gianluca. (2013). A model of tourism destination competitiveness: The case of the Italian Destinations of excellence. Anuario Turismo y Sociedad, 10, 121-147.  https://www.researchgate.net/publication/267331295  
Gretzel, Ulrikh, Scarpino-Johns. (2018). Destination resilience and smart tourism destinations. Tourism Review International, 22, 263-276. https://doi.org/10.3727/154427218X15369305779065
Küçükaltan, E. G., Pirnar, I. (2016). Competitiveness factors of a tourism destination andimpact on residents’ quality of life: The case of Cittaslow-Seferihisar. Munich Personal RePEc Archive (MPRA), 77464, 1-8. https://mpra.ub.uni-muenchen.de/77464 / .
Lopes, A. P. F., Muñoz, M. M., Alarcón-Urbistondo, P. (2018). Regional tourism competitiveness using the PROMETHEE approach. Annals of Tourism Research, 73, 1–13. https://doi.org/10.1016/j.annals.2018.07.003
Marchiori, Elena, Cantoni, Lorenzo. (2015). The role of prior experience in the perception of a tourism destination in user-generated content. Journal of Destination Marketing & Management, 4, 194-201. https://doi.org/10.1016/j.jdmm.2015.06.001
Marine-Roig, Estela, Anton Clavé, Salvador. (2015). Tourism analytics with massive user-generated content: A case study of Barcelona. Journal of Destination Marketing & Management, 4, 162–172. https://doi.org/10.1016/j.jdmm.2015.06.004
Michael, Noela, Reisinger, Yvette, Hayes, John P. (2019). The UAE's tourism competitiveness: A business perspective. Tourism Management Perspectives, 30, 53–64. https://doi.org/10.1016/j.tmp.2019.02.002
Murgante, Beniamino; Borruso, Giuseppe. (2013). Cities and smartness: A critical Analysis of opportunities and risks. Springer-Verlag Berlin Heidelberg, 630–642. https://www.researchgate.net/publication/237073200_Cities_and_Smartness_A_Critical_Analysis_of_Opportunities_and_Risks
Ramaprasad, Arkalgud, Sánchez-Ortiz, Aurora, Syn, Thant. (2017). A unified definition of a smart city. IFIP International Federation for Information, Published by Springer International Publishing, 13–24. https://hal.inria.fr/hal-01702978/document
Ritchie, B. J. R., Crouch, G. I. (2003). The competitive destination; A sustainable tourism perspective. UK: CABI Publishing.
Romãoa, J., Kourtit, K., Neuts, B., & Nijkamp, P. (2018). The smart city as a common place for tourists and residents: A structural analysis of the determinants of urban attractiveness. Cities, 78, 67–75. https://doi.org/10.1016/j.cities.2017.11.007
Shafiee, Sanaz, Rajabzadeh Ghatarib, Ali, Hasanzadeh, Alireza, Jahanyan, Saeed. (2019). Developing a model for sustainable smart tourism destinations: A systematic review. Tourism Management Perspectives, 31, 287–300. https://doi.org/10.1016/j.tmp.2019.06.002
Sung, Tae Kyung. (2015). The creative economy in global competition. Technological Forecasting & Social Change, 96, 89–91. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2015.04.003
Van hove, Norbert. (2005). The economics of tourism destinations. UK: Elsevier Publishing.
Wang, D., Li X. R., Li, Y. (2013). China's smart tourism destination initiative: A taste of the service-dominant logic. Journal of Destination Marketing and Management, 2(2), 59-61. https://doi.org/10.1016/j.jdmm.2013.05.004
Xiang, Zheng; Fesenmaier, Daniel R. (2017). Analytics in smart tourism design, consepts and methods. Switzerland: Springer International Publishing.